Άρθρο της Χρυσάνθης Γεωργίου*
Ως δημότης και πολίτης της Νέας Φιλαδέλφειας εδώ και 45 χρόνια, κουβαλώ, όπως χιλιάδες συμπολίτες μου, αμέτρητες εικόνες και αναμνήσεις από το Άλσος μας.
Το δάσος, τα ποτάμια, τα ρέματα και το πράσινο είναι στοιχεία που χάρισαν και εξακολουθούν να χαρίζουν στη Νέα Φιλαδέλφεια τη μοναδική φυσιογνωμία της και την κάνουν μία από τις πιο όμορφες πράσινες γωνιές της Αττικής.
Δεν χρειάζεται να σταθώ ιδιαίτερα στις παιδικές και εφηβικές αναμνήσεις. Ο παλιός «Κένταυρος» υπήρξε για τη γενιά μας ένα σημείο συνάντησης και απόδρασης. Αργότερα, ένας καφές ή ένα παγωτό συνόδευε πολλές από τις βόλτες μας στο Άλσος.
Δεν αρνούμαι αυτές τις στιγμές. Ήταν μέρος της ζωής μας.
Κοιτάζοντας όμως σήμερα σχεδόν μισό αιώνα πίσω, συνειδητοποιώ ότι οι εικόνες που έχουν μείνει πιο βαθιά μέσα μου δεν είναι τα τραπέζια και τα αναψυκτήρια.
Είναι το ίδιο το δάσος.
Τα ζώα που βλέπαμε. Η λίμνη με τα πολλά ψάρια. Η πυκνή βλάστηση. Η υγρασία. Η δροσιά κάτω από τα δέντρα. Οι περίπατοι μέσα σε ένα τοπίο πολύ πιο ζωντανό και πολύ πιο υγρό από το σημερινό.
Και ίσως αυτή ακριβώς η σύγκριση με το παρελθόν να μας δείχνει τι πραγματικά έχει ανάγκη το Άλσος σήμερα.
Σχεδόν 50 χρόνια μετά, οι ανάγκες έχουν αλλάξει
Ζούμε πλέον σε μια διαφορετική εποχή. Οι πόλεις μας υπερθερμαίνονται, τα μεγάλα δέντρα δοκιμάζονται, το νερό λιγοστεύει και οι φυσικοί χώροι μέσα στον αστικό ιστό αποκτούν μια αξία που ξεπερνά κατά πολύ την αναψυχή.
Το Άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας δεν είναι ένας κενός χώρος στον οποίο πρέπει να προσθέσουμε χρήσεις για να αποκτήσει ζωή.
Είναι ήδη ένας ζωντανός οργανισμός. Ένα δασικό οικοσύστημα μέσα στην πόλη.
Και γι’ αυτό πιστεύω ότι το μεγάλο έργο που χρειάζεται σήμερα η Νέα Φιλαδέλφεια δεν είναι ακόμη ένα αναψυκτήριο μικρό ή μεγάλο.
Η πόλη μας έχει ήδη πληθώρα χώρων εστίασης και αναψυχής. Εκείνο που δεν μπορούμε να αναπληρώσουμε εύκολα, αν το χάσουμε, είναι το δάσος μας.
Και αναρωτιέμαι: μήπως οι πόροι, η ενέργεια και ο σχεδιασμός που κατευθύνονται σήμερα σε μία ακόμη κατασκευή θα μπορούσαν να επενδυθούν πρωτίστως στην ίδια την ανάπλαση, την αναγέννηση και τη ζωντάνια του Άλσους;
Σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα ξαναδώσει ζωή στο δάσος: στη φροντίδα και αποκατάσταση των δέντρων, στις κατάλληλες νέες φυτεύσεις, στην προστασία και αναζωογόνηση του εδάφους, στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας και κυρίως στην αντιμετώπιση της ξηρασίας που εδώ και χρόνια το δοκιμάζει.
Αυτό θα ήταν για μένα μια πραγματική επένδυση στο μέλλον της πόλης.
Να ξαναφέρουμε το νερό στο δάσος
Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, μία από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες.
Η Νέα Φιλαδέλφεια δεν έχει μόνο το Άλσος της. Έχει και τα ποτάμια και τα ρέματά της, ένα φυσικό υδρογραφικό δίκτυο που αποτελεί μέρος του ίδιου τοπίου.
Ο Γιαμπουρλάς και ο Ποδονίφτης δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται μόνο ως δρόμοι απομάκρυνσης του νερού, που παραλαμβάνουν τα νερά και τα οδηγούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα μακριά από την πόλη και τελικά προς τη θάλασσα.
Σε μια εποχή λειψυδρίας, παρατεταμένης ξηρασίας και ολοένα υψηλότερων θερμοκρασιών, το νερό είναι πολύτιμος φυσικός πόρος. Όπου είναι ασφαλές και επιστημονικά εφικτό, χρειάζεται να εξετάσουμε πώς μπορούμε να το συγκρατούμε περισσότερο στο τοπίο, να του επιτρέπουμε να διηθείται στο έδαφος και να επιστρέφει στον φυσικό κύκλο αντί απλώς να το απομακρύνουμε.
Γιατί λοιπόν να μη μελετήσουμε σοβαρά και επιστημονικά πώς το Άλσος μπορεί να ξανασυνδεθεί λειτουργικά με το νερό της περιοχής του;!
Πώς ο Γιαμπουρλάς και ο Ποδονίφτης, μαζί με τα όμβρια της ίδιας της πόλης και του Άλσους, θα μπορούσαν —όπου αυτό είναι υδρολογικά, περιβαλλοντικά και υγειονομικά εφικτό— να συμμετέχουν σε ένα σύγχρονο σύστημα φυσικής διαχείρισης του νερού;
Με φυσικές διαδρομές νερού, μικρές ζώνες προσωρινής συγκράτησης των ομβρίων, διαπερατά εδάφη, σημεία διήθησης, υγρές ζώνες και κατάλληλες φυτεύσεις.
Με λύσεις που θα επιτρέπουν στο νερό να παραμένει περισσότερο μέσα στο τοπίο, να τροφοδοτεί το έδαφος και τη βλάστηση, να δημιουργεί δροσιά και μικροκλίμα και να υποστηρίζει τη ζωή του δάσους.
Και τότε ακόμη και η λίμνη μας θα μπορούσε να αποκτήσει ξανά έναν πραγματικό οικολογικό ρόλο.
Όχι μια γαλάζια, αποστειρωμένη επιφάνεια, χωρίς ουσιαστική υδάτινη ζωή, αλλά —εφόσον το επιτρέψει ένας σοβαρός επιστημονικός σχεδιασμός— μια πραγματικά ζωντανή υδάτινη έκταση.
Με υδρόβια βλάστηση, πουλιά, ψάρια όπου μπορούν να υποστηριχθούν και άλλους οργανισμούς. Ένα μικρό οικοσύστημα που θα μπορούσε ταυτόχρονα να αποτελεί χώρο παρατήρησης της φύσης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τα παιδιά μας.
Αυτό εννοώ όταν μιλώ για ανάπλαση.
Μια ανάπλαση που δεν θα μετρά την επιτυχία της από το πόσους επιπλέον επισκέπτες θα προσελκύσει για καφέ ή εκδηλώσεις, αλλά από το πόσα δέντρα θα σωθούν, πόσο νερό θα επιστρέψει στο τοπίο, πόση ζωή θα ξαναβρεί χώρο μέσα στο Άλσος και πόσο πιο ανθεκτικό θα γίνει το δάσος μας.
Δεν είμαι απέναντι σε κανέναν – είμαι υπέρ μιας άλλης επιλογής, είμαι ξεκάθαρη.
Δεν τοποθετούμαι απέναντι στη Δημοτική Αρχή ούτε απέναντι σε συμπολίτες μου που βλέπουν θετικά το συγκεκριμένο έργο. Σέβομαι τη διαφορετική άποψη και κατανοώ ότι κάποιος μπορεί να θεωρεί πως ένα νέο αναψυκτήριο θα προσδώσει ζωή και επισκεψιμότητα στο Άλσος.
Η δική μου διαφωνία αφορά τη φιλοσοφία της παρέμβασης.
Δεν συμμερίζομαι την αντίληψη ότι το Άλσος πρέπει να μετατραπεί σε πόλο προσέλκυσης χιλιάδων επισκεπτών για καφέ, μαζική εστίαση και events.
Θα ήθελα να γίνει πόλος έλξης για έναν εντελώς διαφορετικό λόγο:
Επειδή είναι δάσος.
Ένας χώρος όπου ο επισκέπτης, από τη στιγμή που περνά την είσοδό του, αντιλαμβάνεται ότι εισέρχεται σε ένα πολύτιμο φυσικό οικοσύστημα μέσα στην πόλη.
Ένας χώρος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τα παιδιά μας. Παρατήρησης της φύσης. Ήπιων περιπάτων. Μονοπατιών κάτω από τα δέντρα. Νερού και δροσιάς. Μικρών περιβαλλοντικών και πολιτιστικών δράσεων που σέβονται τον χαρακτήρα και τις αντοχές του.
Και ναι, μέσα σε αυτή τη λογική μπορεί να χωρέσει και ένα μικρό, όμορφο σημείο ανάπαυσης, ένα διακριτικό αναψυκτήριο ή κιόσκι, ενταγμένο στο τοπίο, με φυσικά υλικά και με μέγεθος και λειτουργία που υπηρετούν το Άλσος και τον επισκέπτη του — και όχι το Άλσος ως εμπορική δραστηριότητα.
Και ίσως ο «Κένταυρος» θα μπορούσε να αποκτήσει ένα διαφορετικό νόημα…
Το όνομα που όλοι θυμόμαστε μπορεί σήμερα να αποκτήσει και έναν όμορφο συμβολισμό.
Στην ελληνική μυθολογία ο Κένταυρος είναι ένα ον διττό: μισός άνθρωπος και μισός άλογο, στο όριο ανάμεσα στον πολιτισμένο κόσμο και την άγρια φύση. Ανάμεσα στους Κενταύρους, όμως, ξεχωρίζει ο Χείρων: ο σοφός Κένταυρος, δάσκαλος ηρώων, συνδεδεμένος με τη γνώση, την παιδεία και τη θεραπευτική τέχνη.
Δεν γνωρίζω αν η παλιά ονομασία «Κένταυρος» της Νέας Φιλαδέλφειας είχε οποιαδήποτε σχέση με τον Χείρωνα. Δεν χρειάζεται όμως να είχε.
Μπορούμε εμείς σήμερα να δώσουμε στον συμβολισμό ένα διαφορετικό περιεχόμενο.
Και ίσως σήμερα αυτό που περισσότερο χρειάζεται το δάσος μας είναι ακριβώς θεραπεία.
Ένας «Κένταυρος» θα μπορούσε να είναι ένας μικρός χώρος περιβαλλοντικής ενημέρωσης και εκπαίδευσης. Ένας τόπος όπου τα παιδιά θα μαθαίνουν για το δάσος, το νερό, τα ποτάμια της πόλης τους και τη βιοποικιλότητα. Όπου ο μύθος θα συναντά τη φύση και η ιστορία της Νέας Φιλαδέλφειας τη σύγχρονη οικολογική γνώση.
Ένας «Κένταυρος» που δεν θα είναι απλώς ένας ακόμη προορισμός κατανάλωσης, περιοδικής επέλασης αλλά σύμβολο μιας νέας σχέσης της πόλης με το δάσος της.
Γι’ αυτό υπέγραψα
Για όλους αυτούς τους λόγους επέλεξα, ως δημότης και πολίτης αυτής της πόλης, να είμαι μεταξύ εκείνων που προσφεύγουν κατά της συγκεκριμένης επιλογής.
Όχι επειδή επιθυμώ ένα Άλσος εγκαταλελειμμένο.
Ακριβώς το αντίθετο.
Θέλω ένα Άλσος στο οποίο θα επενδύσουμε περισσότερα — αλλά θα επενδύσουμε στη φύση του και στη ζωή του.
Στο νερό του.
Στα δέντρα του.
Στο έδαφός του.
Στη βιοποικιλότητά του.
Στη δροσιά που προσφέρει στην πόλη.
Στη σύνδεσή του με τα ποτάμια μας.
Στην περιβαλλοντική εκπαίδευση των παιδιών μας.
Στην ανθεκτικότητά του για τις επόμενες δεκαετίες.
Θα ήθελα οι διαθέσιμοι πόροι να επενδυθούν για να επιστρέψουμε στο Άλσος κάτι από τη ζωή που έχει χάσει.
Να κρατήσουμε περισσότερο νερό στον τόπο μας. Να ξαναδώσουμε χώρο στα δέντρα, στη βιοποικιλότητα και στη φυσική αναγέννηση. Να κάνουμε το δάσος πιο ζωντανό, πιο δροσερό, πιο ανθεκτικό!
Δεν θέλω απλώς να επιστρέψουμε τον «Κένταυρο» του παρελθόντος με μια σύγχρονη κατασκευή.
Γιατί το πραγματικά μεγάλο, σύγχρονο και οραματικό έργο για τη Νέα Φιλαδέλφεια μπορεί να μην είναι ένα ακόμη κτίριο μέσα στο δάσος.
Μπορεί να είναι το ίδιο το δάσος.
Η αναγέννησή του.
Το νερό που θα ξαναδώσουμε στη γη του.
Και η ευθύνη μας να το παραδώσουμε ζωντανό στις επόμενες γενιές.
*Χρυσάνθη Γεωργίου
Πρόεδρος του συλλόγου ΡΟΗ και μέλος της συλλογικότητας η Γειτονιά της Κίρκης
Το άρθρο πρωτοδημοσιεύθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
