Το Πολιτικό και Νομικό «Αυτογκόλ» της Δημοτικής Αρχής: Πώς η επίκληση της ΣτΕ 974/2005 αποκαλύπτει την παρανομία του «νέου Κενταύρου»

Άρθρο του Κώστα Ευαγγελινού

Σε μια προσπάθεια να αποκρούσει τις έντονες αντιδράσεις για την ανέγερση του νέου κτίσματος στον «Κένταυρο», ο Δήμαρχος Νέας Φιλαδέλφειας – Χαλκηδόνας επέλεξε να επιτεθεί στην αντιπολίτευση, με προσωπικές αναφορές μάλιστα,  ανασύροντας τις δικαστικές αποφάσεις του 2005. Εγκαλώντας τους πρώην αυτοδιοικητικούς επειδή δεν κατεδάφισαν το κτίριο του ΠΠΙΕΔ, ο Δήμαρχος επιχείρησε έναν φθηνό συμψηφισμό. Ωστόσο, η τακτική αυτή εξελίχθηκε σε ένα θεαματικό «αυτογκόλ»: η ίδια η απόφαση ΣτΕ 974/2005 που επικαλείται, αποτελεί το ισχυρότερο κατηγορητήριο που καταδικάζει τις δικές του σημερινές επιλογές στο Άλσος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ασφαλιστικά Μέτρα vs Κύρια Δίκη — Η Μεγάλη Παραπλάνηση

Ο Δήμαρχος ισχυρίζεται ότι ο «νέος Κένταυρος» των 119 τ.μ. ανεγείρεται «απόλυτα νόμιμα», επικαλούμενος δύο πρόσφατες αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών που «επιτρέπουν τη συνέχιση των εργασιών».

Αυτό που αποκρύπτει επιμελώς από τους δημότες είναι μια θεμελιώδης δικονομική αλήθεια: οι αποφάσεις αυτές αφορούν αποκλειστικά αιτήσεις αναστολής (ασφαλιστικά μέτρα) και όχι την κύρια δίκη!

• Η απόρριψη μιας αίτησης αναστολής κρίνει μόνο την προσωρινή εξέλιξη των εργασιών και τη «βλάβη» των μερών, χωρίς να παράγει δεδικασμένο για τη νομιμότητα του έργου.

• Η κύρια προσφυγή για την οριστική ακύρωση της οικοδομικής άδειας δεν έχει καν εκδικαστεί ακόμα.

• Το να παρουσιάζονται τα ασφαλιστικά μέτρα ως τελεσίδικη δικαίωση συνιστά νομική αλχημεία και επικοινωνιακή παραπλάνηση.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Το Νομικό Πλέγμα Προστασίας του Άλσους και η Ακτινογραφία της Παρανομίας (ΣτΕ 974/2005)

Με την απόφαση ΣτΕ 974/2005 (Τμήμα Ε΄), το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο διαμόρφωσε ένα αδιάρρηκτο πλαίσιο προστασίας για το Άλσος Νέας Φιλαδέλφειας. Ανασύροντάς την, ο Δήμαρχος αποκάλυψε άθελά του όλο το νομικό υπόβαθρο που καθιστά τις κατασκευές εστίασης εντός του δασικού οικοσυστήματος παράνομες.

1. Η ιστορική και νομική ταυτότητα του Άλσους (Σκέψη 4)

Το ΣτΕ καταγράφει αναλυτικά το καθεστώς των 470 περίπου στρεμμάτων:

• Αναδασωτέος χαρακτήρας: Το Άλσος έχει κηρυχθεί αναδασωτέο από το Β.Δ. 18-03-1915 (ΦΕΚ 101/Α΄) και επανεπιβεβαιώθηκε με την Υ.Α. 108426/1934 (ΦΕΚ 133/Β΄).

• Όροι παραχώρησης στο Δήμο: Με την Υ.Α. 12419/1041/1969 παραχωρήθηκαν 122 στρέμματα κατά κυριότητα αποκλειστικά για την υγιεινή και αισθητική απόλαυση των πολιτών, ενώ με την Υ.Α. 192233/1463/1970 παραχωρήθηκε η υπόλοιπη έκταση κατά χρήση, απαγορεύοντας οποιαδήποτε μεταβολή χρήσης χωρίς ειδική έγγραφη άδεια του Υπουργείου Γεωργίας (με ποινή άμεσης ανάκλησης και αποβολής του Δήμου).

• Η ανάκληση της αποχαρακτηριστικής απόπειρας (Π.Δ. 340/1975): Όταν επιχειρήθηκε η άρση της αναδάσωσης 27 στρεμμάτων για αθλητικές εγκαταστάσεις (Β.Δ. 700/1971), το κράτος επανήλθε με το Π.Δ. 340/1975 και την ανακάλεσε, τονίζοντας ότι πρέπει «να αποκατασταθεί η διαταραχθείσα κατά χώρο τάξις, να κατασφαλισθεί η ακεραιότης του και η διατήρησή του ως χώρου πρασίνου στη διάθεση του κοινού». Είναι γνωστοί οι αγώνες τότε των κατοίκων. 

• Πολεοδομικό καθεστώς: Στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Υ.Α. 52894/3374/1999) ορίζεται ρητά ως ζώνη ειδικών χρήσεων που παραμένει άλσος.

2. Διαστάσεις, «σφράγιση» εδάφους και αλλαγή χρήσης (Σκέψεις 4 & 5)

Η ΣτΕ 974/2005 περιγράφει πώς η αυθαιρεσία οδήγησε στην κατεδάφιση του παλαιού «Κενταύρου» το 2015:

• Το παράνομο Π.Δ. του 1976: Το Δικαστήριο έκρινε ότι το Π.Δ. 24-03-1976 (που επέτρεψε χρήση αναψυκτηρίου) ήταν εξαρχής παράνομο διότι εκδόθηκε χωρίς την άδεια του Υπουργείου Γεωργίας.

• Υπερμεγέθεις εγκαταστάσεις: Στο χώρο ανέγερθηκε κτίσμα 249 τ.μ. με στεγασμένη βεράντα 193 τ.μ., που λειτούργησε ως εστιατόριο και κέντρο διασκεδάσεως.

• Σφράγιση του εδάφους: Η δραστηριότητα επεκτάθηκε στον περιβάλλοντα χώρο με πλακοστρώσεις, οδηγώντας σε κατάληψη και σφράγιση του δασικού εδάφους και αποκλεισμό του κοινού.

• Άκυρες οι «πολεοδομικές βεβαιώσεις»: Το ΣτΕ απέρριψε τα έγγραφα της Πολεοδομίας του 1983, ξεκαθαρίζοντας ότι απλές διοικητικές βεβαιώσεις δεν μπορούν να «νομιμοποιήσουν» κτίσμα που προσκρούει στη δασική νομοθεσία.

3. Η συνταγματική ερμηνεία του Γ.Ο.Κ. και των «περιπτέρων» (Σκέψη 3)

Το νομικό θεμέλιο που ακυρώνει κάθε προσπάθεια ανέγερσης κέντρου εστίασης είναι η αυστηρή ερμηνεία του άρθρου 19 του Γ.Ο.Κ. (Ν. 1577/1985):

1. Απόλυτη συνταγματική προστασία: Τα αστικά άλση εξομοιώνονται με τα δάση (άρθρο 24 παρ. 1 Συντάγματος & Ν. 998/1979). Απαγορεύεται απολύτως η μεταβολή προορισμού ή χρήσης.

2. Τι σημαίνει «περίπτερο»/«αναψυκτήριο»: Νοούνται μόνο κατασκευές πολύ μικρής κλίμακας, οι οποίες δεν καταστρέφουν τη δασική βλάστηση, δεν προκαλούν σφράγιση του εδάφους και δεν αναιρούν τον προορισμό του άλσους.

3. Κατηγορηματική απαγόρευση εστίασης: Το Δικαστήριο αποφαίνεται επί λέξει:

   «Σαφώς προκύπτει ότι ως περίπτερα δεν δύνανται να νοηθούν εστιατόρια και κέντρα διασκεδάσεως, τα οποία αυτά καθ’ εαυτά ως εκ των διαστάσεών των, αλλά και ως εκ της λειτουργίας των οδηγούν σε ουσιώδεις βλάβες του δασικού οικοσυστήματος και σε αποκλεισμό της χρήσεώς του από το ευρύ κοινό.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Η Αποδομή του Συμψηφισμού και το Πολιτικό Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός του Δημάρχου ότι «αφού οι προηγούμενοι δεν γκρέμισαν το ΠΠΙΕΔ, είναι υποκριτές που διαμαρτύρονται για τον Κένταυρο» συνιστά πολιτική ομολογία αδιεξόδου:

1. Το ΠΠΙΕΔ δεν παρέχει συγχωροχάρτι: Το γεγονός ότι ένα άλλο κτίριο παραμένει πολεοδομικά εκκρεμές δεν νομιμοποιεί την ανέγερση ενός νέου τσιμεντένιου κτίσματος 119 τ.μ. με σφράγιση δασικού εδάφους.

2. Η νομολογιακή νομοτέλεια: Όταν η κύρια δίκη εκδικαστεί, το Δικαστήριο δεν θα βασιστεί στις προσωρινές αποφάσεις των ασφαλιστικών μέτρων, αλλά στην πάγια συνταγματική νομολογία. Και τότε, η απόφαση ΣτΕ 974/2005 —την οποία ο ίδιος ο Δήμαρχος έφερε στο προσκήνιο— θα είναι αυτή που θα σφραγίσει την τύχη του νέου κτίσματος.

Ο Δήμαρχος, στην προσπάθειά του να φανεί επιθετικός, προσέφερε στους δημότες τη μεγαλύτερη υπηρεσία: μας υπενθύμισε το συνταγματικό κεκτημένο που προστατεύει το Άλσος. Ανασύροντας τη ΣτΕ 974/2005, δεν δικαίωσε τις σημερινές του επιλογές· αντίθετα, έβαλε ένα μνημειώδες «αυτογκόλ», αποδεικνύοντας ότι ο «νέος Κένταυρος» παραβιάζει την ίδια την αλφαβήτα της περιβαλλοντικής νομολογίας.

Κώστας Ευαγγελινός

π. Δημοτικός Σύμβουλος Νέας Φιλαδέλφειας