Σφοδρή αντίθεση στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση των υδάτων και τις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) εξέφρασε το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), κατά τη διάρκεια ειδικής συνεδρίασης 22/7/26 όπου παρουσιάστηκαν οι θέσεις της αυτοδιοίκησης.
Κοινή θέση των εκπροσώπων της ΚΕΔΕ ήταν ότι το νομοσχέδιο δεν δίνει ουσιαστικές απαντήσεις στα πραγματικά προβλήματα της διαχείρισης των υδάτων, ενώ εισάγει υποχρεωτικές συγχωνεύσεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, χωρίς ολοκληρωμένες μελέτες βιωσιμότητας και χωρίς τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους για την επιτυχή εφαρμογή του.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, υπογράμμισε ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον πρόσφατα ψηφισμένο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος προβλέπει μόνο εθελοντικές συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ. Υπενθύμισε ότι η ΚΕΔΕ έχει ήδη διαμορφώσει ολοκληρωμένες θέσεις μέσα από τα συνέδριά της, ενώ αναγνώρισε πως η λειψυδρία αποτελεί ένα σοβαρό και διαρκώς εντεινόμενο πρόβλημα για τη χώρα. Ωστόσο, τόνισε ότι η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να εξαντλείται σε διοικητικές αναδιαρθρώσεις, αλλά απαιτεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο με ουσιαστικές παρεμβάσεις και συνεργασία κράτους και αυτοδιοίκησης. Παράλληλα προειδοποίησε ότι, εάν το νομοσχέδιο προχωρήσει χωρίς αλλαγές, οι δήμοι είναι έτοιμοι να προσφύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Αναλυτική παρουσίαση των θέσεων της Επιτροπής Περιβάλλοντος της ΚΕΔΕ πραγματοποίησε ο πρόεδρός της, Κωνσταντίνος Ζέρβας, ασκώντας εκτενή κριτική τόσο στην Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα όσο και στο ίδιο το νομοσχέδιο. Όπως επισήμανε, η στρατηγική επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης, το οποίο αντιστοιχεί μόλις στο 15-18% της συνολικής χρήσης νερού στη χώρα, αφήνοντας ουσιαστικά εκτός σχεδιασμού το αρδευτικό νερό, που καταναλώνει περίπου το 85% των διαθέσιμων υδατικών πόρων.
Ο κ. Ζέρβας υποστήριξε ότι απουσιάζει μια πλήρης αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης, δεν υπάρχουν τεκμηριωμένες αξιολογήσεις, σαφής ιεράρχηση προτεραιοτήτων και συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο εφαρμογής. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη μελέτη της DG REGIO του 2022 για 35 ΔΕΥΑ, η οποία – όπως σημείωσε – πρότεινε την ενίσχυση της οργανωτικής λειτουργίας, της στελέχωσης και της θεσμικής αυτοτέλειας των επιχειρήσεων και όχι την επιβολή υποχρεωτικών συγχωνεύσεων, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν αξιοποιείται στο νέο σχεδιασμό.
Ένα από τα βασικά σημεία της εισήγησης αποτέλεσε η αντίφαση που δημιουργείται με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής Περιβάλλοντος, δεν έχει περάσει παρά ελάχιστο χρονικό διάστημα από την ψήφιση του Κώδικα, ο οποίος προβλέπει αποκλειστικά εθελοντικές συγχωνεύσεις, και ήδη προωθείται νέο νομοθετικό πλαίσιο που επιβάλλει υποχρεωτικές απορροφήσεις, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη συνοχή της κυβερνητικής πολιτικής.
Ιδιαίτερη κριτική ασκήθηκε και στις προβλέψεις του νομοσχεδίου για την απορρόφηση δεκάδων ΔΕΥΑ από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, με μεταφορά προσωπικού, περιουσιακών στοιχείων, υποχρεώσεων και νέες αρμοδιότητες για τη ΡΑΑΕΥ. Όπως υποστηρίχθηκε, οι αλλαγές αυτές δεν συνοδεύονται από καμία οικονομοτεχνική μελέτη που να αποδεικνύει ότι τα νέα σχήματα θα λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα ή θα προσφέρουν καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες.
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στο ζήτημα της χρηματοδότησης. Η ΚΕΔΕ επισήμανε ότι οι επενδυτικές ανάγκες για έργα ύδρευσης και αποχέτευσης υπολογίζονται μεταξύ 7 και 10 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι που προβλέπονται στο νομοσχέδιο περιορίζονται σε περίπου 542 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που χαρακτηρίστηκε ανεπαρκές για την αναβάθμιση των δικτύων και των υποδομών.
Ερωτήματα διατυπώθηκαν και για τον νέο ρόλο της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία καλείται να αναλάβει διευρυμένες αρμοδιότητες σε ζητήματα τιμολογίων, κοστολόγησης και διαχειριστικής επάρκειας, παρά το γεγονός ότι – σύμφωνα με την ΚΕΔΕ – αντιμετωπίζει ήδη σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης.
Στην εισήγηση παρουσιάστηκαν και παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αναφέρθηκε ότι στην Ιρλανδία η δημιουργία ενιαίου φορέα συνοδεύτηκε από σημαντική κρατική χρηματοδότηση ύψους 1,7 δισ. ευρώ, ενώ στην Τσεχία εξακολουθούν να λειτουργούν χιλιάδες δημοτικά σχήματα διαχείρισης, με τους δήμους να διατηρούν την κυριότητα των υποδομών. Κατά την ΚΕΔΕ, τα παραδείγματα αυτά αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό μοντέλο που να επιβάλλει υποχρεωτικές συγχωνεύσεις.
Από την πλευρά της ΕΔΕΥΑ, ο πρόεδρός της Γιώργος Μαρινάκης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στις κυβερνητικές επιλογές. Υποστήριξε ότι δεν υπάρχει καμία μελέτη που να αποδεικνύει πως οι υποχρεωτικές συγχωνεύσεις θα οδηγήσουν σε οικονομίες κλίμακας ή σε καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών, ενώ εκτίμησε ότι το πραγματικό πρόβλημα των ΔΕΥΑ δεν είναι η οργανωτική τους μορφή αλλά η καθημερινή λειτουργία και κυρίως η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους.
Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση επιχειρεί να χρησιμοποιήσει ως κίνητρο για τις συγχωνεύσεις τη διαγραφή σημαντικού μέρους των ενεργειακών οφειλών, αντί να αντιμετωπίσει συνολικά το πρόβλημα του αυξημένου κόστους ενέργειας που επιβαρύνει όλες τις δημοτικές επιχειρήσεις. Παράλληλα υποστήριξε ότι οι μεγάλες εταιρείες ύδρευσης αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες στην καθημερινή λειτουργία τους και εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά ακόμη μεγαλύτερο όγκο αρμοδιοτήτων.
Ο πρόεδρος της ΕΔΕΥΑ εκτίμησε ακόμη ότι, ακόμη και αν το νομοσχέδιο ψηφιστεί, η εφαρμογή του θα συναντήσει σοβαρά εμπόδια, τόσο λόγω των αναμενόμενων προσφυγών στο Συμβούλιο της Επικρατείας όσο και εξαιτίας των προβλημάτων στελέχωσης και των πρακτικών δυσκολιών που δημιουργεί η μεταβατική περίοδος.
Η συζήτηση στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ ολοκληρώθηκε με κοινό μήνυμα υπέρ ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, την ενίσχυση των υποδομών και τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης. Ωστόσο, η αυτοδιοίκηση ξεκαθάρισε ότι απορρίπτει τις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, χωρίς επαρκή χρηματοδότηση και σε αντίθεση με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, δηλώνοντας αποφασισμένη να συνεχίσει τις θεσμικές και, εφόσον χρειαστεί, τις δικαστικές παρεμβάσεις της κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής επεξεργασίας του νομοσχεδίου.
Δείτε το video στις 3 ώρες και 47 λεπτά.
Βαριά σύγκρουση κυβέρνησης – αυτοδιοίκησης για τις ΔΕΥΑ: Η ΚΕΔΕ προαναγγέλλει προσφυγή στο ΣτΕ
