Παρά τη σημασία του θέματος, ο Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας δεν αξιοποίησε την ημερίδα «Ποτάμια και Ρέματα – Ανθεκτικότητα και Προκλήσεις» ως ευκαιρία ουσιαστικής ενημέρωσης των κατοίκων για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ρέματα της περιοχής και τις λύσεις που προωθεί η δημοτική αρχή. Το αποτέλεσμα ήταν η παρουσία του κοινού να είναι ιδιαίτερα περιορισμένη, παρά την προβολή της εκδήλωσης που είχε προηγηθεί.
Η ημερίδα, που πραγματοποιήθηκε στις 25 Ιουνίου με συνδιοργάνωση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας και του OTAVOICE, συγκέντρωσε εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης, επιστήμονες και ενεργούς πολίτες από διάφορες περιοχές της Αττικής όπου βρίσκονται σε εξέλιξη ή σχεδιάζονται παρεμβάσεις σε ρέματα και ποτάμια.
Χαιρετισμό απηύθυνε ο δήμαρχος Γιάννης Τομπούλογλου, ενώ η αντιδήμαρχος κ. Παπαλουκά παρουσίασε τη θέση του Δήμου υπέρ της διατήρησης των ανοιχτών ρεμάτων και της φυσικής τους λειτουργίας. Υποστήριξε την επιλογή της δημοτικής αρχής να αντιταχθεί στα έργα στον Κηφισό και στον Ποδονίφτη, ενώ έκανε λόγο για την ανάγκη μιας ολιστικής προσέγγισης στη διαχείριση των ποταμών και των ρεμάτων, ανακοινώνοντας παράλληλα πρωτοβουλίες και μέτρα για την αντιμετώπιση της ρύπανσης.
Η στάση αυτή, πάντως, ανέδειξε μια αντίφαση που παρέμεινε αναπάντητη κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης: τα έργα στον Κηφισό και τον Ποδονίφτη, απέναντι στα οποία έχουν ταχθεί ο Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας και στην περίπτωση του Ποδονίφτη και ο Δήμος Αθηναίων, έχουν εγκριθεί από την Περιφέρεια Αττικής. Τόσο η Αποκεντρωμένη (η Κυβέρνηση δηλαδή) όσο και η Περιφέρεια δια των αντιπροσώπων τους καμία απάντηση δεν έδωσαν στις αιτιάσεις των παρευρισκόμενων.
Στην ημερίδα συμμετείχαν ο Πρόεδρος του ΟΑΣΠ, καθηγητής κ. Ευθύμης Λέκκας (με βίντεο από άλλη εκδήλωση !), ο Ά Αντιπρόεδρος ΚΕΔΕ κ. Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ο Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Αττικής κ. Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, ο Πρόεδρος του Πράσινου Ταμείου κ.Ιωάννης Ανδρουλάκης, ο Πρόεδρος της ΠΕΔΑ κ.Γιώργος Μαρκόπουλος, ο εκπρόσωπος τύπου της Περιφέρειας Αττικής κ.Κώστας Ζώμπος, η Διευθύντρια Δ/νσης Περιβάλλοντος και Χωροταξικού Σχεδιασμού της ΑΔΑ κ. Σοφία Λεκάτη και ο Προϊστάμενος κ. Ηλίας Γραμματικός, ο πολεοδόμος κ. Αναγνωστόπουλος Κώστας και η κ. Χρυσάνθη Γεωργίου Πρόεδρος Συλλόγου Πολιτών Υπέρ Ρεμάτων.
Χρυσάνθη Γεωργίου: «Τα ποτάμια δεν είναι αγωγοί, είναι οικοσυστήματα»
Σημαντική ήταν η παρέμβαση της Χρυσάνθης Γεωργίου, προέδρου του Συλλόγου «ΡΟΗ – Πολίτες Υπέρ των Ρεμάτων» και εκπροσώπου της συλλογικότητας «Η Γειτονιά της Κίρκης». Η κ. Γεωργίου υποστήριξε ότι η δημόσια συζήτηση για τα ρέματα εξακολουθεί να επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στα αντιπλημμυρικά έργα, αγνοώντας τη συνολική διαχείριση των υδάτων και τη σημασία των φυσικών ποτάμιων οικοσυστημάτων. Τόνισε ότι τα ρέματα δεν αποτελούν τεχνικές υποδομές αποχέτευσης αλλά πολύτιμους φυσικούς πόρους που συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα, στο μικροκλίμα και στην ανθεκτικότητα των πόλεων. Παράλληλα ανέδειξε την ανάγκη μιας νέας πολιτικής διαχείρισης του νερού, με έμφαση στη συγκράτηση των ομβρίων, στην ενίσχυση του υδροφόρου ορίζοντα, στις υδατοπερατές επιφάνειες και στην επαναχρησιμοποίηση των υδάτων, όπως ήδη εφαρμόζεται σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Η ίδια κατήγγειλε επίσης τη συνεχιζόμενη ρύπανση του Κηφισού, του Ποδονίφτη και άλλων ρεμάτων της Αττικής, επισημαίνοντας ότι οι κάτοικοι γίνονται συχνά μάρτυρες οικολογικών καταστροφών χωρίς ουσιαστική παρέμβαση των αρμόδιων αρχών. Κλείνοντας, κάλεσε την Πολιτεία να εγκαταλείψει το μοντέλο των εγκιβωτισμών και να στραφεί σε πολιτικές επαναφυσικοποίησης και αποκατάστασης των φυσικών ποταμών.
Γιώργος Κατερίνης: «Επαναφυσικοποίηση αντί για νέα έργα εγκιβωτισμού»
Εκτενής ήταν και η τοποθέτηση του εκπροσώπου της Πρωτοβουλίας Κατοίκων Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας για την Προστασία των Ρεμάτων και του Περιβάλλοντος, Γιώργου Κατερίνη. Ο κ. Κατερίνης αναγνώρισε ότι ο Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας έχει διαμορφώσει διαχρονικά μια διαφορετική προσέγγιση απέναντι στα ρέματα, σημειώνοντας ότι οι τρεις τελευταίες δημοτικές διοικήσεις έχουν σταθεί απέναντι σε έργα εγκιβωτισμού και σκληρών τεχνικών παρεμβάσεων. Υπενθύμισε ότι ο Δήμος έχει προσφύγει κατά των έργων στον Κηφισό, ενώ έχει εκφράσει αρνητική γνωμοδότηση και για τις παρεμβάσεις στον Ποδονίφτη, θέση που συμμερίζεται και ο Δήμος Αθηναίων. Παράλληλα, αμφισβήτησε ότι έχει υπάρξει αντίστοιχη αλλαγή αντίληψης σε επίπεδο Περιφέρειας και κρατικών υπηρεσιών, επισημαίνοντας ότι εξακολουθούν να προωθούνται έργα βασισμένα σε ξεπερασμένες λογικές διευθέτησης των ποταμών. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην υπόθεση του Ποδονίφτη, υποστηρίζοντας ότι προηγούμενες μελέτες στηρίχθηκαν σε εσφαλμένα στοιχεία και παραδοχές, γεγονός που οδήγησε ακόμη και σε δικαστικές εμπλοκές. Τόνισε επίσης ότι πριν εξεταστούν νέες παρεμβάσεις στα ρέματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα αυθαίρετα που βρίσκονται εντός των οριογραμμών τους και να αναζητηθούν λύσεις που σέβονται τη φυσική λειτουργία των οικοσυστημάτων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη επαναφυσικοποίησης τμημάτων του Ποδονίφτη, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν ακόμη διαθέσιμοι χώροι που επιτρέπουν τέτοιες παρεμβάσεις. Παράλληλα κάλεσε τους επτά δήμους που διατρέχει το ποτάμι να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι και να επεξεργαστούν ένα ενιαίο σχέδιο διαχείρισης για ολόκληρη τη λεκάνη απορροής, αντί αποσπασματικών έργων που, όπως υποστήριξε, δεν αντιμετωπίζουν ουσιαστικά τα πλημμυρικά προβλήματα και συχνά οδηγούν σε περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Μαρτίνος Γκαίτλιχ: “Σχεδιάζουν με γνώσεις του 1950”
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του βιολόγου – περιβαλλοντολόγου Μαρτίνου Γκαίτλιχ, με εξειδίκευση στην οικολογία, τη διαχείριση της άγριας πανίδας και την ορνιθολογία, ο οποίος σχολίασε με αιχμηρό τρόπο τον τρόπο σχεδιασμού πολλών αντιπλημμυρικών έργων: «Και οι μελετητές, μια απ’ τα ίδια! Εν έτει 2026, σχεδιάζουν σαν να μην έχει εξελιχθεί η γνώση από τη δεκαετία του 1950».
Ροδούλα Κωνσταντινίδου: “Αντί να οριοθετήσουν το ρέμα οριοθέτησαν επιχωματώσεις και αυθαίρετα”
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η παρέμβαση της γεωλόγου – μηχανικού, ερευνήτριας και ωκεανογράφου Ροδούλας Κωνσταντινίδου, η οποία αναφέρθηκε στην κατάσταση του Ρέματος Πικροδάφνης. Όπως υποστήριξε, η οριοθέτηση που πραγματοποιήθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση νομιμοποίησε επιχωματώσεις που είχαν γίνει κατά το παρελθόν, ενώ τα έργα που εκτελούνται σήμερα περιορίζουν τη φυσική διατομή του ρέματος, δημιουργώντας κινδύνους για τα πρανή και το οικοσύστημα. Παράλληλα έκανε λόγο για σοβαρά προβλήματα ρύπανσης, τονίζοντας ότι η Πικροδάφνη θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πραγματικό «σχολείο της φύσης» για τους κατοίκους και τα παιδιά της Αττικής.
Από την πλευρά του, ο Αρχιτέκτονας κ. Δημητρίου στάθηκε ιδιαίτερα στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, επισημαίνοντας την ανάγκη ενίσχυσης του υδροφόρου ορίζοντα και την εγκατάλειψη πρακτικών που οδηγούν στην ταχεία απορροή των νερών προς τη θάλασσα.
Ο δασολόγος Αλέξανδρος Ρήγας αναφέρθηκε στο Λυκόρεμα και στα ρέματα της Γλυφάδας και του Αλίμου, παρουσιάζοντας παραδείγματα πιέσεων που δέχονται τα αστικά ρέματα από παρεμβάσεις και έργα που αλλοιώνουν τον φυσικό τους χαρακτήρα.
Τελικά, το βασικό συμπέρασμα της ημερίδας δεν ήταν η επιβεβαίωση των κυρίαρχων αντιπλημμυρικών πολιτικών, αλλά η έντονη αμφισβήτησή τους. Οι περισσότερες παρεμβάσεις επιστημόνων, εκπροσώπων συλλογικοτήτων και πολιτών ανέδειξαν την ανάγκη προστασίας και αποκατάστασης των φυσικών ρεμάτων, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη λογική των εγκιβωτισμών και των σκληρών τεχνικών έργων που εξακολουθούν να προωθούνται σε αρκετές περιοχές της Αττικής. Ένα συμπέρασμα που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί επιτυχία για όσους επιδίωκαν να αναδείξουν ως μονόδρομο τις υφιστάμενες κυβερνητικές επιλογές στη διαχείριση των υδατορεμάτων.
