Με αφορμή τα φετινά θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, ο Σωτήρης Παπαδέας εξετάζει ένα κρίσιμο ερώτημα:
Σε τι ακριβώς εξετάζονται οι εξεταζόμενοι /-νες στο μάθημα «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ»;
Στο πρώτο σημείωμά μας για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις θίξαμε το θέμα του πιθανού «ελέγχου» και της «καθοδήγησης» των απόψεων των εξεταζομένων μέσα από το διαγώνισμα στο μάθημα «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑ»˙ την «ΈΚΘΕΣΗ», που λέγαμε παλιά.
Απαντήσαμε ότι τυπικά δεν υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί.
Η υπ. αρ. 4 οδηγία στο τέλος του φύλλου των εξετάσεων είναι σαφέστατη:
Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
Σημειώσαμε ωστόσο ότι στην πράξη οι διδάσκοντες και οι διδάσκουσες συστήνουν στους εξεταζόμενους / -νες να αποφύγουν τις «ακρότητες» και τα «δύσκολα μονοπάτια»!
Αν λοιπόν τα παιδιά μπορούν να εκφέρουν όποια άποψη θέλουν, τι είναι αυτό που εν τέλει εξετάζεται; Τι ακριβώς κρίνεται; Τι πρέπει να δείξουν ότι κατέχουν;
α) Επάρκεια στη χρήση της Νέας Ελληνικής Γλώσσας.
Με απλά λόγια ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών και των μαθητριών να εκφράζονται γραπτά στην Νέα Ελληνική Γλώσσα σε επίπεδο αποφοίτου Γ’ Λυκείου.
Ένα συνηθισμένο «αγκάθι» εδώ είναι ποιων λέξεων η ερμηνεία επιτρέπεται να δοθεί από τους θεματοθέτες. Ποιων λέξεων τη σημασία δεν οφείλουν να γνωρίζουν οι εξεταζόμενοι /-νες και θα πρέπει να δοθούν σε υποσημείωση.
Φέτος δόθηκαν τα εξής:
Στο πεζό κείμενο:
επίρρωση: ισχυροποίηση, ενίσχυση.
Στο ποίημα του Εμπειρίκου:
«δε με μέλλει»[1]: δεν με νοιάζει, δεν με ενδιαφέρει
βλύσμα: εκρηκτικός ήχος (μτφ.) (από το ρ. βλύζω: αναβλύζω, ξεπηδώ ορμητικά)
ο αχάτης: ημιπολύτιμος πολύχρωμος λίθος
ο οίστρος: κατάσταση ψυχικής και πνευματικής έξαρσης
Το ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι πως οι θεματοθέτες τοποθετούν τα όρια του υποχρεωτικά γνωστού λεξιλογίου των εξεταζομένων. Και, ως συνήθως, κάθε χρονιά παρέχεται άφθονο υλικό στο κοινό για σχόλια του τύπου: «αμόρφωτα είναι τα παιδιά μας», «αυτή τη λέξη δεν ξέρανε;», «εμείς μαθαίναμε ελληνικά» κ.τ.τ.
β) Ικανότητα Πύκνωσης Λόγου (Περίληψη).
Εδώ κρίνεται η ικανότητα των εξεταζομένων να εντοπίζουν τις κύριες ιδέες ενός κειμένου και να τις αποδίδουν πυκνά, σύντομα και αυτόνομα, χωρίς να αντιγράφουν αυτούσιες φράσεις του συγγραφέα.
γ) Ικανότητα κατανόησης των προθέσεων του πομπού.
Εδώ κρίνεται η ικανότητα των εξεταζομένων να κατανοούν και να κρίνουν τα γραφόμενα στα 3 κείμενα που τους δίδονται.
ΠΡΟΣΟΧΉ: Όχι ιδεολογικά, πολιτικά ή και κοινωνικά. Μόνο ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΆ!
Κι αυτό γίνεται μέσα από τον εντοπισμό, ανίχνευση και αξιολόγηση ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΈΝΩΝ κειμενικών δεικτών (σχήματα λόγου, ρηματικό πρόσωπο, είδος προτάσεων κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ.), τους οποίους κειμενικούς δείκτες έχουν διδαχθεί ήδη από την Α’ Γυμνασίου!
Για παράδειγμα:
Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η 3η παράγραφος του κειμένου 1; (ήδη τα παιδιά έχουν διδαχθεί επτά τρόπους).
Στην 2η παράγραφο του κειμένου 2 ο συγγραφέας επικαλείται το ήθος ή το συναίσθημα του δέκτη;
Να επισημάνετε τις διαρθρωτικές λέξεις με τις οποίες οριοθετεί τις νοηματικές υποενότητες στην 4η παράγραφο του κειμένου 1 η συγγραφέας.
Όλα αυτά είναι ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΈΝΑ και έχουν διδαχθεί οι μαθητές βάσει της διδακτέας ύλης.
δ) Παραγωγή κειμένου.
Οι εξεταζόμενοι / -νες καλούνται να παραγάγουν δύο (2) σύντομα κείμενα, στα οποία θα εκφράζουν τις απόψεις τους πάνω σε συγκεκριμένα θέματα. Τα θέματα αυτά θίγονται είτε αμέσως και σαφώς ή έστω εμμέσως και ακροθιγώς στα τρία (3) κείμενα, που δίδονται.
Δεν είναι υποχρεωτικό να συμφωνήσουν ή να διαφωνήσουν, μερικώς ή ολικώς, με τους συγγραφείς αυτών των κειμένων.
Σαφέστατα στην 4η οδηγία γράφει:
Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
Τι λοιπόν ελέγχεται και αξιολογείται; Αξιολογείται η ικανότητα των εξεταζομένων να εκθέσουν τις απόψεις τους τεκμηριωμένα, με σαφήνεια και σε σωστά Ελληνικά. Να είναι το γραπτό τους δομημένο και λογικά «τακτοποιημένο».
Σε επόμενο σημείωμα θα ασχοληθούμε με τα λάθη των εξεταστών. Πολύ ενδιαφέρον κι αυτό το θέμα!
[1] Εδώ υπάρχει ορθογραφικό λάθος. Το ζήτημα αυτό θα το εξετάσουμε σε επόμενο σημείωμα.
