Η πρόσφατη Πράξη 146/2026 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία δεν εγκρίθηκε η υπογραφή σύμβασης της ΟΣΥ για την προμήθεια και εγκατάσταση συσκευών αλκοολομέτρησης (alcolock), υπενθυμίζει τον κρίσιμο ρόλο του προσυμβατικού ελέγχου στη διασφάλιση της νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων.
Σύμφωνα με την απόφαση, όροι της διακήρυξης κρίθηκαν αντίθετοι στις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της αναλογικότητας, της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού, όπως αυτές κατοχυρώνονται στο εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι ορισμένες απαιτήσεις οικονομικής επάρκειας, εμπειρίας και πιστοποιήσεων δεν τεκμηριώνονταν επαρκώς σε σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης.
Η νομολογία των δημοσίων συμβάσεων έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι οι όροι συμμετοχής πρέπει να είναι αναγκαίοι, πρόσφοροι και ανάλογοι προς το αντικείμενο κάθε διαγωνισμού. Όταν ένας όρος περιορίζει αδικαιολόγητα τη συμμετοχή οικονομικών φορέων, μπορεί να τεθεί ζήτημα συμβατότητάς του με τις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το σύνολο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η υπόθεση αναδεικνύει τη σημασία της προσεκτικής κατάρτισης των όρων σε κάθε διαγωνιστική διαδικασία.
Ο προσυμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν εξετάζει μόνο το τελικό αποτέλεσμα ενός διαγωνισμού αλλά και τη νομιμότητα των όρων που προηγήθηκαν. Για τον λόγο αυτό, η επαρκής αιτιολόγηση κάθε απαίτησης συμμετοχής αποτελεί βασική προϋπόθεση για την απρόσκοπτη ολοκλήρωση μιας σύμβασης.
Η απόφαση της ΟΣΥ λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η διαφάνεια, η αναλογικότητα και ο πραγματικός ανταγωνισμός δεν αποτελούν τυπικές διαδικασίες, αλλά ουσιώδεις προϋποθέσεις για τη νομιμότητα και την ανθεκτικότητα κάθε δημόσιας σύμβασης απέναντι στον δικαστικό και προσυμβατικό έλεγχο.
Οι όροι που οδήγησαν στην ακύρωση
Το Ελεγκτικό Συνέδριο εντόπισε μια σειρά προβληματικών προβλέψεων στη διακήρυξη της ΟΣΥ. Μεταξύ άλλων:
- Απαιτήθηκε μέσος ετήσιος κύκλος εργασιών ίσος με το 200% της αξίας της σύμβασης.
- Ζητήθηκε κάθε μέλος κοινοπραξίας να πληροί αυτοτελώς τις απαιτήσεις οικονομικής επάρκειας.
- Τέθηκε όρος προηγούμενης προμήθειας τουλάχιστον 150 αντίστοιχων συσκευών αποκλειστικά στην Ελλάδα.
- Απαιτήθηκε η ύπαρξη τεχνικών πιστοποιημένων από τον ίδιο τον κατασκευαστή της συσκευής.
- Επιβλήθηκε σε όλα τα μέλη ενώσεων εταιρειών να διαθέτουν το πλήρες πακέτο πιστοποιήσεων ποιότητας και περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Σύμφωνα με το δικαστήριο, οι συγκεκριμένοι όροι δεν συνοδεύονταν από επαρκή αιτιολόγηση και λειτουργούσαν ως αδικαιολόγητα εμπόδια συμμετοχής, αποκλείοντας επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να εκτελέσουν κανονικά τη σύμβαση.
