Με αφορμή το μήνυμα του Δημάρχου Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας, Γιάννη Τομπούλογλου, για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας της 8ης Μαρτίου, αξίζει να σταθούμε όχι μόνο σε όσα επισημαίνονται στο κείμενο αλλά και σε όσα παραμένουν εκτός της συζήτησης. Γιατί η συγκεκριμένη ημέρα δεν είναι απλώς μια συμβολική επέτειος· είναι μια ημέρα ιστορικής μνήμης και πολιτικής διεκδίκησης.
Στο μήνυμα αναγνωρίζεται ότι η θέση της γυναίκας δεν είναι αυτονόητη και ότι έχει κατακτηθεί μέσα από αγώνες. Η επισήμανση αυτή είναι σημαντική. Ωστόσο, η ιστορική και πολιτική διάσταση της 8ης Μαρτίου ως ημέρας που γεννήθηκε μέσα από εργατικούς και φεμινιστικούς αγώνες για δικαιώματα, εργασία και κοινωνική ισότητα παραμένει σε δεύτερο πλάνο, καθώς η ημέρα παρουσιάζεται κυρίως ως μια συμβολική στιγμή μνήμης και τιμής. Με αυτόν τον τρόπο, μια ημέρα διεκδίκησης κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια περισσότερο εορταστική αναφορά, κάτι που ενισχύεται και από τον τόνο του μηνύματος που καταλήγει σε ευχές, μετατοπίζοντας το νόημα της 8ης Μαρτίου από τη συλλογική διεκδίκηση προς την τυπική αναγνώριση.
Παράλληλα, στο κείμενο γίνεται λόγος για τις γυναίκες που «βρίσκονται παντού» στην κοινωνία, στην επιστήμη, στην οικονομία, στην πολιτική και στην κοινωνική ζωή. Η διαπίστωση αυτή ακούγεται θετική, όμως δεν συνοδεύεται από μια αναφορά στις πραγματικές κοινωνικές ανισότητες που εξακολουθούν να υφίστανται. Δεν γίνεται λόγος για το μισθολογικό χάσμα, για τις επισφαλείς μορφές απασχόλησης που πλήττουν δυσανάλογα τις γυναίκες, ούτε για το βάρος της απλήρωτης φροντίδας στο σπίτι που εξακολουθεί να επιβαρύνει κυρίως τις γυναίκες. Με άλλα λόγια, η παρουσία των γυναικών σε όλους τους κοινωνικούς χώρους αναγνωρίζεται, αλλά δεν εξετάζονται οι άνισοι όροι με τους οποίους αυτή η παρουσία διαμορφώνεται. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αναφορά στη γυναίκα που «ισορροπεί ανάμεσα σε πολλούς ρόλους», μια διατύπωση που συχνά εμφανίζεται ως θετική αναγνώριση αλλά στην πραγματικότητα αναπαράγει την ιδέα ότι οι γυναίκες οφείλουν να ανταποκρίνονται ταυτόχρονα σε πολλαπλές κοινωνικές υποχρεώσεις, χωρίς να τίθεται το ζήτημα της άνισης κατανομής ευθυνών και φροντίδας μέσα στην κοινωνία.
Στο μήνυμα γίνεται επίσης ιδιαίτερη αναφορά στην καταπίεση των γυναικών σε θεοκρατικά καθεστώτα, όπως στο Ιράν. Η αναφορά αυτή υπογραμμίζει εύλογα τη σημασία της διεθνούς αλληλεγγύης και της υπεράσπισης των δικαιωμάτων των γυναικών σε κάθε κοινωνία. Ωστόσο, όταν η συζήτηση για τα δικαιώματα των γυναικών μετατοπίζεται κυρίως σε παραδείγματα άλλων χωρών, υπάρχει ο κίνδυνος να μένουν στο περιθώριο οι ανισότητες που υπάρχουν και στη δική μας κοινωνία. Ζητήματα όπως η έμφυλη βία, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες ή οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλές γυναίκες στην καθημερινότητα της εργασίας και της οικογένειας δεν αναδεικνύονται στο ίδιο επίπεδο.
Το μήνυμα αναφέρεται επίσης στις πολιτικές της δημοτικής αρχής που «στηρίζουν τις γυναίκες». Ωστόσο η αναφορά αυτή παραμένει γενική και δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα παραδείγματα πολιτικών, δομών ή πρωτοβουλιών που να δείχνουν με ποιον τρόπο υλοποιείται στην πράξη αυτή η στήριξη. Έτσι, η επίκληση της ισότητας κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο στο επίπεδο μιας γενικής διακήρυξης παρά να λειτουργήσει ως απολογισμός συγκεκριμένων πολιτικών.
Στη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα, άλλωστε, οι γυναίκες της πόλης — στους χώρους εργασίας, στις γειτονιές, στους συλλόγους και τις συλλογικότητες — αποτελούν ένα ζωντανό κύτταρο κοινωνικής αλληλεγγύης και συμμετοχής. Με τη δράση τους κρατούν ανοιχτά τα ζητήματα της ισότητας και στηρίζουν έμπρακτα την τοπική κοινωνία. Την ίδια στιγμή, όμως, έχουν καταγραφεί περιστατικά που δείχνουν ότι ο σεβασμός και η ισότητα δεν αποτελούν πάντοτε αυτονόητη πρακτική στην τοπική δημόσια ζωή. Στα πεπραγμένα της σημερινής δημοτικής διοίκησης περιλαμβάνονται περιστατικά προπηλακισμού γυναικών, δημόσιες επιθέσεις και απαξιωτικά σχόλια προς γυναίκες και συλλογικότητες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και η μερική άρνηση στήριξης ψηφισμάτων που κατέθεσαν γυναικείες συλλογικότητες στο Δημοτικό Συμβούλιο. Τέτοιες πρακτικές δεν συνάδουν με τις αρχές μιας δημοκρατικής πόλης που επιδιώκει να προάγει τον σεβασμό και την ισότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η λειτουργία της Δημοτική Επιτροπή Ισότητας Φύλων, η οποία αποτελεί ένα σημαντικό θεσμικό εργαλείο για την προώθηση πολιτικών ισότητας σε τοπικό επίπεδο. Σε μια επιτροπή που ασχολείται με ζητήματα έμφυλης βίας και ανισοτήτων, θα ήταν εύλογο η προεδρία να ασκείται από γυναίκα, ενισχύοντας έτσι την εκπροσώπηση και την οπτική των ίδιων των γυναικών στα θέματα που τις αφορούν. Με την ευκαιρία αναφέρω ότι η συγκρότηση της επιτροπής τον Φεβρουάριο του 2026 πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας.
Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι μόνο μια ημέρα τιμής. Είναι μια ημέρα μνήμης των αγώνων που προηγήθηκαν και υπενθύμιση των ανισοτήτων που εξακολουθούν να υπάρχουν. Και ίσως ο πιο ουσιαστικός τρόπος να την τιμήσουμε δεν είναι μόνο με λόγια, αλλά με πολιτικές και πρακτικές που ενισχύουν πραγματικά τα δικαιώματα, την ισότητα και τη δημοκρατική συμμετοχή στην καθημερινότητα της πόλης.
Καλοί Κοινοί Αγώνες
Κώστας Ευαγγελινός
