Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών εξακολουθούν να υπάρχουν στην αγορά εργασίας και να επηρεάζουν άμεσα και το ύψος των συντάξεων. Στην Ελλάδα, μια γυναίκα καταλήγει συχνά να λαμβάνει χαμηλότερη σύνταξη από έναν άνδρα. Αυτό οφείλεται κυρίως σε δύο λόγους: αφενός οι γυναίκες αμείβονται κατά μέσο όρο λιγότερο κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου και αφετέρου συγκεντρώνουν λιγότερα ένσημα, καθώς συχνά διακόπτουν ή περιορίζουν την εργασία τους λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων, όπως η ανατροφή των παιδιών.
Ταυτόχρονα, οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. Αυτό σημαίνει ότι καλούνται να ζήσουν περισσότερα χρόνια με μικρότερο εισόδημα από συντάξεις – μια πραγματικότητα που δημιουργεί σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα στοιχεία του συστήματος «Ήλιος», το οποίο καταγράφει αναλυτικά δεδομένα για τις συντάξεις στην Ελλάδα. Σύμφωνα με αυτά, οι συντάξεις γήρατος των ανδρών είναι σημαντικά υψηλότερες από εκείνες των γυναικών. Το λεγόμενο «χάσμα συντάξεων» (pension gap) φτάνει περίπου το 26%. Συγκεκριμένα, το μέσο μηνιαίο εισόδημα από συντάξεις διαμορφώνεται περίπου στα 1.344 ευρώ για τους άνδρες και στα 1.066 ευρώ για τις γυναίκες.
Το ύψος μιας σύνταξης εξαρτάται βασικά από δύο παράγοντες: τις αποδοχές κατά τη διάρκεια της εργασιακής ζωής και τα χρόνια ασφάλισης. Και στους δύο αυτούς δείκτες οι γυναίκες εμφανίζουν μειονεκτική θέση. Τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ δείχνουν ότι οι μέσες μηνιαίες αποδοχές των ανδρών ανέρχονται περίπου στα 1.253 ευρώ, ενώ των γυναικών στα 1.064 ευρώ. Με άλλα λόγια, το λεγόμενο «μισθολογικό χάσμα» (salary gap) φτάνει περίπου το 18% σε πανελλαδικό επίπεδο.
Επιπλέον, δύο παράγοντες επηρεάζουν σημαντικά τη δυνατότητα συγκέντρωσης ενσήμων από τις γυναίκες: η μερική απασχόληση και η ανεργία. Στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 715 χιλιάδες εργαζόμενοι με μερική απασχόληση, εκ των οποίων οι 407 χιλιάδες είναι γυναίκες. Το ποσοστό μερικής απασχόλησης φτάνει περίπου στο 27% για τις γυναίκες, ενώ για τους άνδρες διαμορφώνεται στο 19%.
Παράλληλα, η ανεργία παραμένει υψηλότερη στις γυναίκες. Στις αρχές του 2026 το ποσοστό ανεργίας ήταν περίπου 5,4% για τους άνδρες και 10,5% για τις γυναίκες – σχεδόν διπλάσιο. Βέβαια, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται βελτίωση, καθώς το 2021 η ανεργία των γυναικών είχε φτάσει περίπου στο 20%.
Ακόμη ένας παράγοντας που επηρεάζει την οικονομική πραγματικότητα των συνταξιούχων είναι το προσδόκιμο ζωής. Στην Ελλάδα ο μέσος όρος διαμορφώνεται περίπου στα 81,9 έτη. Ωστόσο, για τους άνδρες είναι χαμηλότερος (περίπου 79,4 χρόνια), ενώ για τις γυναίκες υψηλότερος (περίπου 84,4 χρόνια). Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες καλούνται να καλύψουν οικονομικά περισσότερα χρόνια ζωής με μικρότερη σύνταξη.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: οι ανισότητες που σχετίζονται με το φύλο, είτε στους μισθούς είτε στις συντάξεις, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο σε ατομικό επίπεδο. Απαιτούν πολιτικές παρεμβάσεις και στοχευμένες λύσεις από την πολιτεία, ιδιαίτερα σε μια χώρα όπως η Ελλάδα που εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ σε αυτούς τους δείκτες.
πηγή: Στοιχεία από το άρθρο του Θάνου Τσίρα στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
