Η εικόνα τους κρίνει σήμερα εμάς…
οι φωτογραφίες δεν είναι απλώς ιστορικά ντοκουμέντα αλλά καθρέφτης αξιοπρέπειας. Στέκονται μπροστά στο απόσπασμα όρθιοι, με το βλέμμα καθαρό χωρίς ικεσία, χωρίς μετάνοια. Με εκείνη τη σιωπηλή περηφάνια που μόνο όποιος έχει συμφιλιωθεί με το δίκιο του μπορεί να κουβαλά.
Κι όμως, όσο κι αν υμνούμε δικαίως τον τρόπο που στάθηκαν μπροστά στον θάνατο, η σκέψη μου πηγαίνει αλλού:
στη ζωή που δεν έζησαν.
Δεν έζησαν τον εμφύλιο που θα ακολουθούσε δεν γνώρισαν τις διώξεις, τα ξερονήσια, τα στρατοδικεία. Δεν χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν την εξουσία που οικοδομήθηκε πάνω στη συνεργασία με τους κατακτητές και στην επιτήρηση των ξένων προστατών.
Δεν χρειάστηκε να αποδείξουν την «κοινωνική τους νομιμότητα» τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 με ένα πιστοποιητικό πολιτικών φρονημάτων για να βρουν μια δουλειά να θρέψουν τα παιδιά τους.
Δεν πέρασαν από φυλακές και κρατητήρια, δεν βασανίστηκαν στα υπόγεια της δικτατορίας.
Δεν είδαν τα εγγόνια τους να στιγματίζονται ως «ανεπιθύμητα» και να στέλνονται ως στρατιώτες σε μονάδες τιμωρίας, μόνο και μόνο επειδή κουβαλούσαν ένα επώνυμο που για το κράτος σήμαινε ενοχή.
Δεν χρειάστηκε να τα δουν να στοιβάζονται σε τρένα που θα γίνονταν σύμβολα τραγωδίας και κρατικής ανευθυνότητας, ούτε να παρακολουθήσουν μια πολιτεία να συγκαλύπτει, να μεταθέτει ευθύνες, να προσβάλλει τη μνήμη των θυμάτων.
Δεν έζησαν για να δουν εγγόνια και δισέγγονα, αγρότες και κτηνοτρόφους, να παλεύουν για την επιβίωση, να διώκονται για τα χρέη, να βλέπουν τις ενισχύσεις τους να κατευθύνονται σε εκείνους που διαχρονικά βρίσκουν τρόπο να βρίσκονται κοντά στην εξουσία.
Εκείνοι έμειναν για πάντα νέοι, παγιδευμένοι στη στιγμή πριν τον πυροβολισμό. Δεν κουβάλησαν τη φθορά της ήττας, ούτε την πίκρα της διάψευσης. Δεν γνώρισαν τη σιωπή που επιβλήθηκε για δεκαετίες, ούτε έζησαν την αδικία της λήθης.
Αλλά εμείς τη γνωρίσαμε.
Κι αν σήμερα στεκόμαστε μπροστά στις φωτογραφίες τους, δεν πρέπει να το κάνουμε μόνο για να τιμήσουμε το θάρρος τους.
Πρέπει θεωρώ να το κάνουμε για να αναμετρηθούμε με το βάρος της συνέχειας.
Για να αναρωτηθούμε αν η δική μας στάση απέναντι στην αδικία, στη συγκάλυψη, στην ανισότητα, στέκεται στο ύψος εκείνης της τελευταίας τους στιγμής.
Γιατί οι διακόσιοι είναι και μέτρο σύγκρισης με το σήμερα…
Και η μνήμη τους δεν ζητά δάκρυα. Ζητά ευθύνη.
ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!
Γιάννης Τζέλης
Δημοτικός Συμβουλές
Ν. Φιλαδέλφειας Ν. Χαλκηδόνας
