Ο θάνατος της διακεκριμένης ιστορικού και βυζαντινολόγου Ελένης Γλυκατζή-Αρβελέρ, σε ηλικία 99 ετών, σηματοδοτεί το τέλος μιας μακρόχρονης και διεθνώς αναγνωρισμένης πορείας στα γράμματα και την ιστορική επιστήμη. Η Αρβελέρ, γεννημένη στην Αθήνα το 1926, με σπουδές στην Ιστορία και την Αρχαιολογία και πολυετή ακαδημαϊκή διαδρομή στη Γαλλία, υπήρξε μία από τις πλέον προβεβλημένες μορφές της βυζαντινής ιστοριογραφίας, πρώτη γυναίκα πρύτανης της Σορβόννης, με σημαντικό συγγραφικό έργο και έντονη δημόσια παρουσία έως τα τελευταία χρόνια της ζωής της.
Με αφορμή τη δημόσια αυτή απώλεια, κρίνεται σκόπιμο, για λόγους ιστορικής ενημέρωσης και πληρότητας του δημόσιου διαλόγου, να υπενθυμιστεί ένα γεγονός που έλαβε χώρα δώδεκα χρόνια νωρίτερα στη Ν. Φιλαδέλφεια. Το 2014 στο ΠΠΙΕΔ πραγματοποιήθηκε εκδήλωση μνήμης για τη συμπλήρωση 92 ετών από την Καταστροφή της Μικράς Ασίας, με διοργανωτή τον Σύνδεσμος Μικρασιατών της περιοχής και κεντρική ομιλήτρια την Ελένη Αρβελέρ.
Κατά την εκδήλωση αυτή, και ιδίως κατά τον δημόσιο διάλογο που ακολούθησε την ομιλία, διατυπώθηκαν απόψεις που αφορούσαν τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και τη διεθνή της αναγνώριση. Η απουσία πλήρους δημοσιοποίησης των σχετικών διαλόγων καθιστά εύλογη την ανάγκη καταγραφής και αποτίμησης των αντιδράσεων που εκφράστηκαν εκ των υστέρων από συλλογικούς φορείς. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η παρακάτω ανακοίνωση του Συλλόγου Ποντίων, την οποία δημοσιεύουμε όπως δημοσιοποιήθηκε στο διαδίκτυο τότε και αποτυπώνει τεκμηριωμένα τη θέση του επί των συγκεκριμένων τοποθετήσεων.
Παρακολουθήσαμε με μεγάλο ενδιαφέρον την ομιλία της κας Αρβελέρ στην εκδήλωση του Συνδέσμου Μικρασιατών στο ΠΠΙΕΔ για τα 92 χρόνια από την καταστροφή της Μ. Ασίας.
Η κα Αρβελέρ μίλησε εκτενώς για την ιστορία των Ελλήνων από τον τρωικό πόλεμο έως τους βυζαντινούς χρόνους και την άλωση της Πόλης και λιγότερο για τα γεγονότα και τα αίτια της Μικρασιατικής καταστροφής. Όταν δε έφτασε και στο θέμα των Ποντίων ανέφερε ότι «350.000 Πόντιοι καταστράφηκαν» και όχι σφαγιάσθηκαν ή εξοντώθηκαν. Και μάλλον το απέφυγε αν κρίνουμε από την παρακάτω δήλωση της για τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.
Συγκεκριμένα όταν δέχτηκε την ερώτηση από κάποιον ακροατή «Γιατί η Γαλλία αναγνώρισε τη γενοκτονία των Αρμενίων και δεν αναγνωρίζει των Ποντίων απάντησε. « η Γαλλία και όλη η Ευρώπη δεν αναγνωρίζουν τη γενοκτονία και ούτε πρόκειται ποτέ να το κάνουν. Διότι οι Πόντιοι αντιστάθηκαν. Δεν ήταν γενοκτονία. Και γι αυτό αναγνώρισαν μόνο των Αρμενίων. ΄Αλλωστε οι ίδιοι οι Τούρκοι είπαν «επιτέλους τους ξεριζώσαμε» δεν είπαν «επιτέλους τους σκοτώσαμε».
Οι δηλώσεις αυτές της κας Αρβελέρ όπου φαίνεται να υιοθετεί το αστείο επιχείρημα περί της αντίστασης των Ποντίων μας θλίβουν και τις θεωρούμε προσβλητικές και επικίνδυνες. Γνωρίζει βέβαια ως ιστορικός ότι οι 353.000 δεν καταστράφηκαν απλώς, αλλά σφαγιάσθηκαν, απαγχονίσθηκαν, πέθαναν από τις κακουχίες στις εξορίες, ενώ βιάσθηκαν και θανατώθηκαν γυναίκες «για να μη γεννήσουν άλλους «άπιστους». Αν δεν είναι αυτό γενοκτονία ας μας πει η κα Αρβελέρ τι είναι. Ναι υπήρξε αντίσταση από τους Πόντιους αλλά και από τους Αρμένιους στην προσπάθεια να γλυτώσουν από την τουρκική θηριωδία. Δηλαδή δεν έπρεπε να υπάρξουν επιζώντες για να γίνει αποδεκτός ο ορισμός γενοκτονία ?
Σεβόμαστε τη μακρόχρονη δράση της κας βυζαντινολόγου – ακαδημαικού στα ξένα πανεπιστήμια (ευτυχώς -λέμε τώρα- όχι στα ελληνικά), τα τόσα αξιώματα που έχει λάβει και την ηλικία της, αλλά σεβόμαστε και τους άλλους ιστορικούς καθώς και τις αφηγήσεις των επιζώντων προγόνων μας. Και προφανώς γνωρίζει η κα Αρβελέρ ότι η Γαλλία συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν μερίδιο ευθύνης για το ολοκαύτωμα της Μ. Ασίας και του Πόντου . Αλλά δεν το είπε.
Η Βουλή των Ελλήνων με προεδρικό διάταγμα καθιέρωσε τη 19η Μαίου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού. Και εμείς αγνοώντας τις όποιες απόψεις τύπου Ρεπούση ή δυστυχώς και Αρβελέρ, συνεχίζουμε τον αγώνα μας και δεν ζητιανεύουμε αλλά απαιτούμε τη διεθνή αναγνώριση μόνο και μόνο για να δικαιωθούν οι ψυχές των προγόνων μας.
Το Δ.Σ. Συλλόγου Ποντίων Νέας Φιλαδέλφειας “Δημήτριος Υψηλάντης”.
