του Νίκου Χατζηαργυρίου*

Επιπτώσεις της διακοπής της παροχής Ρωσικού Φυσικού Αερίου μέσω Ουκρανίας

Οι χονδρεμπορικές τιμές της ενέργειας διαμορφώνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις προσφορές που κάνει στο χρηματιστήριο ενέργειας η ακριβότερη μονάδα, που είναι σήμερα μονάδα φυσικού αερίου. Αρα η διακοπή της ροής του Ρωσικού φυσικού αερίου (ΦΑ) μέσω του τελευταίου ενεργειακού διαδρόμου προς τη Βόρεια Ευρώπη μετά τη δολιοφθορά του Nord Stream to 2022, θα σημάνει έλλειψη μιας ποσότητας πολύ φτηνού ΦΑ από τους αγωγούς με συνέπεια να ακριβύνει το κόστος ενέργειας.

Από την άλλη, τα περισσότερα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν περιορίσει τις ανάγκες τους σε ρωσικό ΦΑ. Συνολικά οι εισαγωγές ΦΑ από τη Ρωσία στην Ευρώπη έχουν μειωθεί από 40% το 2021 σε λιγότερο από 10%, και έχουν αντικατασταθεί από πολύ πιο ακριβό LNG (υγροποιημένο ΦΑ που μεταφέρεται με πλοία) κυρίως από τις ΗΠΑ και Κατάρ. Θα πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι η Ελλάδα προμηθεύεται ρωσικό ΦΑ μέσω ενός άλλου αγωγού, του Turkstream, που δεν επηρεάζεται από τη διέλευση του ΦΑ μέσω Ουκρανίας.

Πάντως αν και η ποσότητα ΦΑ που θα λείψει είναι σχετικά περιορισμένη και αναμενόμενη, έχουν σημειωθεί ήδη σημαντικές αυξήσεις στις τιμές του ΦΑ στον ολλανδικό κόμβο TTF στο Amsterdam και στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στις χονδρεμπορικές αγορές της Ευρώπης. Μένει να δούμε αν η έλλειψη της ροής φυσικού αερίου από τον αγωγό της Ουκρανίας θα οδηγήσει σε μια περιορισμένη αύξηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας ή θα αποτελέσει δικαιολογία για μεγαλύτερες αυξήσεις στο χρηματιστήριο του ΦΑ ή/και αδικαιολόγητες αυξήσεις από τις εγχώριες εταιρείες παραγωγής ηλεκτρισμού.

*Νίκος Χατζηαργυρίου

Είναι ομότιμος καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συγκαταλέγεται στους κορυφαίους επιστήμονες του κόσμου στον χώρο της ενέργειας!

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΔΩ

The post Νίκος Χατζηαργυρίου: Επιπτώσεις της διακοπής της παροχής Ρωσικού Φυσικού Αερίου μέσω Ουκρανίας appeared first on Ειδήσεις και Πληροφορίες για Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Χαλκηδόνα - News Magazine Δεκελείας.

Ο Νίκος Χατζηαργυρίου, Ομότιμος Καθηγητής της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΕΜΠ, μιλώντας στο Dnews εξηγεί γιατί η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα μας δεν θα φέρει εξυγίανση στο χώρο της ακαδημαικής κοινότητας, παραθέτοντας παραδείγματα από την Ευρώπη αλλά και την Αμερική.

Μάλιστα όπως τονίζει τα ιδιωτικά ΑΕΙ των ΗΠΑ είναι μη κερδοσκοπικά και ως επί το πλείστον δημιουργήθηκαν από κληροδοτήματα, έχουν endowments, δηλαδή, περιουσιακά στοιχεία από δωρεές για τη λειτουργία τους της τάξης των δις δολαρίων και διοικούνται από επιτροπές με κριτήρια όχι ιδιωτικοοικονομικά.  Όπως προκύπτει εύλογα από τα λεγόμενα του η άποψη που ακούμε να αναπαράγεται αρκετά τα τελευταία χρόνια  ότι δηλαδή ”μόνο στην Ελλάδα δεν έχουμε ιδιωτικά πανεπιστήμια” κρύβει μια άγνοια σχετικά με την λειτουργία και την δομή των ιδιωτικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στο εξωτερικό.

Σε δεύτερο επίπεδο μάλιστα ο καθηγητής Χατζηαργυρίου αντιπροτείνει την απόσυρση από το επίμαχο νομοσχέδιο των διατάξεων που σχετίζονται με την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων «Προκειμένου να διεξαχθεί εκτενής δημόσιος διάλογος ώστε να εξετασθεί η σκοπιμότητα ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων, διασφαλίζοντας την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων στην ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα μας. Και προτείνει εμφαντικά να επαναδιατυπωθούν οι διατάξεις του νομοσχεδίου που αφορούν το Δημόσιο Πανεπιστήμιο προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής ενίσχυσης της χρηματοδότησης του και του αυτοδιοίκητου των Ιδρυμάτων που το υπηρετούν».

Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια καταλαμβάνουν υψηλές θέσεις παγκοσμίως σε δείκτες αξιολόγησης παρά την πενιχρή χρηματοδότηση και την υποβάθμιση που υφίστανται δεκαετίες τώρα; Το παράδειγμα του Πολυτεχνείου που γνωρίζετε πολύ καλά αποτελεί ενδεικτικό του υψηλού επιπέδου σπουδών και του σημαντικού επιστημονικού έργου που συντελείται Θεωρείτε ότι θα βρεθεί κάποια αντίστοιχη ιδιωτική προσπάθεια που θα μπορέσει να δώσει στους φοιτητές ισάξιο αντικείμενο σπουδών με το δικό σας;

Είναι γεγονός ότι η χρηματοδότηση των Ελληνικών Πανεπιστημίων μειώνεται συνεχώς. Ενδεικτικά, όπως ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2024 το Συμβούλιο Διοίκησης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), η κρατική χρηματοδότηση στο Ίδρυμα μειώθηκε την τελευταία 15ετία κατά 63.6%, (από 19.68 εκ. Ευρώ σε 7.17 εκ. Ευρώ), τα μέλη του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού (ΔΕΠ) μειώθηκαν κατά 36% (από 612 σε 391), ενώ ο αριθμός των εγγεγραμμένων σπουδαστών αυξήθηκε κατά 20.7% (από 20839 σε 25150).

Είναι προφανής η προσπάθεια που απαιτείται για να ανταπεξέλθουν οι διδάσκοντες στις ολοένα και επιδεινούμενες συνθήκες λειτουργίας αλλά και στις απαιτήσεις διδασκαλίας ταχύτατα εξελισσόμενων τεχνολογικών πεδίων. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να θυμηθούμε ότι τα ΑΕΙ δεν είναι μόνο κέντρα μετάδοσης γνώσης, αλλά και κέντρα δημιουργίας γνώσης μέσω της έρευνας που διεξάγουν. Επειδή οι εθνικοί πόροι που διατίθενται για την έρευνα είναι ελάχιστοι, το κύριο ποσοστό της χρηματοδότησης της, στο ΕΜΠ τουλάχιστον, προέρχεται από Ευρωπαϊκά κυρίως ερευνητικά προγράμματα.

Η διεκδίκηση των προγραμμάτων αυτών γίνεται μέσω εξαιρετικά ανταγωνιστικών διαγωνιστικών διαδικασιών απέναντι στα καλύτερα Πανεπιστήμια, οργανισμούς και εταιρείες τεχνολογικής αιχμής της Ευρώπης, και η προετοιμασία των σχετικών προτάσεων απαιτεί τεράστια προσπάθεια, χρόνο και τεχνογνωσία από τους διδάσκοντες – μέλη ΔΕΠ. Οι πόροι από τα ερευνητικά προγράμματα χρησιμοποιούνται για τις αμοιβές των ερευνητών και υποψηφίων διδακτόρων, τη συγγραφή δημοσιεύσεων, τη συμμετοχή σε συνέδρια και επιστημονικές συναντήσεις, την αγορά εξοπλισμού, κλπ. Χωρίς αυτή τη χρηματοδότηση θα ήταν αδύνατο να βρίσκεται το ΕΜΠ στις θέσεις που έχει σήμερα στις διεθνείς κατατάξεις.

Είναι εξαιρετικά απίθανο να υπάρξει κάποια ιδιωτική προσπάθεια που θα δώσει στους Έλληνες φοιτητές αντίστοιχου επιπέδου σπουδές. Παρά τα περί αντιθέτου γραφόμενα, η διεθνής εμπειρία για την ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι αποκαλυπτική. Στην Ευρώπη, δεν υπάρχει ουσιαστικά ιδιωτική πανεπιστημιακή εκπαίδευση, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων.

Τα ιδρύματα που υπάρχουν κυρίως σε Πορτογαλία, Ιταλία, Ισπανία, Μάλτα και Κύπρο, δεν χαίρουν εκτίμησης, ούτε είναι γνωστά. Αν ανατρέξει κανείς στις διεθνείς κατατάξεις, π.χ. στη διεθνή κατάταξη QS World Universities Ranking 2024 που περιλαμβάνει τα 1.500 κορυφαία πανεπιστήμια ανάμεσα στα 25.000 περίπου Πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο, θα βρει ότι στις πρώτες θέσεις της κατάταξης όλα τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια είναι δημόσια, π.χ. το TUM (Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου), το Cambridge, το Oxford, το Imperial, το University of Manchester, το ETH (Ζυρίχη), το EPFL (Λωζάνη), το Paris Sciences et Lettres (PSL), το Delft (Ολλανδία), το Politechnico di Milano, κλπ. Το ΕΜΠ βρίσκεται στην 347 θέση, δηλαδή περίπου στο άνω τέταρτο των καλών Πανεπιστημίων διεθνώς.

Στη λίστα αυτή βρίσκει κανείς μόνο 9 Ιδιωτικά Πανεπιστήμια σε όλη την Ευρώπη σε θέσεις υψηλότερες από το Μετσόβιο. Τα περισσότερα από αυτά είναι Σχολές Οικονομικών και Business, δηλαδή σχολές χωρίς εργαστήρια με σοβαρό τεχνολογικό εξοπλισμό, και μόνο ένα εκπαιδεύει μηχανικούς σε αντίστοιχες ειδικότητες, είναι δηλαδή άμεσα συγκρίσιμο με το ΕΜΠ. Τα Βρετανικά Πανεπιστήμια έχουν εισάγει δίδακτρα, τα οποία στο παρελθόν καλύπτονταν από υποτροφίες, αλλά σήμερα πληρώνονται από τους σπουδαστές με δάνεια, τα οποία αποπληρώνονται μετά την αποφοίτηση κατά την επαγγελματική πορεία των σπουδαστών. Ενδεικτικά, ένας γιατρός βγαίνει στην εργασία με 60.000 λίρες χρέος. Ανεξάρτητα όμως από τις εξελίξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Ανώτατη Εκπαίδευση στην Ευρώπη είναι πλην ελαχίστων εξαιρέσεων δημόσια από άποψη ιδιοκτησίας των ΑΕΙ.

Η ανώτατη εκπαίδευση στις ΗΠΑ περιλαμβάνει Πανεπιστήμια, 4-ετή κολλέγια και 2-ετή κολλέγια, τα οποία διακρίνονται σε δημόσια, ιδιωτικά-μη κερδοσκοπικά και ιδιωτικά-κερδοσκοπικά. Ενώ τα περισσότερα δημόσια πανεπιστήμια βρίσκονται ψηλά στις κατατάξεις, με μερικά στην πρώτη δεκάδα, π.χ. University of California, Berkley, το University of Michigan, U. Penn, τα περισσότερα ιδιωτικά είναι από τη μέση και κάτω με εξαίρεση ορισμένα κορυφαία πράγματι πανεπιστήμια, όπως το Harvard, MIT, Yale κτλ.

Από αυτά, τα γνωστά μεγάλα αμερικανικά ΑΕΙ (π.χ. Harvard) ξεκίνησαν ως εκκλησιαστικές σχολές υποστηριζόμενες (οικονομικά) από τις προτεσταντικές ή καθολικές εκκλησίες. Είναι εξαιρετικά απίθανο κάποιο από αυτά τα Πανεπιστήμια να ανοίξει παράρτημα στην Ελλάδα παρέχοντας σπουδές αντίστοιχες, με αυτές που παρέχει στη χώρα του. Δε βλέπω για ποιο λόγο να το κάνει. Με ποια λεφτά θα έκανε έρευνα; Τα γνωστά ΑΕΙ των ΗΠΑ έχουν endowment funds τα οποία δημιουργήθηκαν ύστερα από πολλά χρόνια είτε από τις Εκκλησίες, είτε από πολύ πλούσιους (κατά βάση άτεκνους) ευεργέτες. Για παράδειγμα το Harvard έχει απόθεμα 20 δισεκ. $ !

Ποια θα ήταν η δική σας πρόταση στον Υπουργό για την αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου ώστε να μην χρειαστεί η ίδρυση ιδιωτικών;

Δε νομίζω ότι η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων έχει κάποια σχέση με την αναβάθμιση των δημόσιων πανεπιστημίων. Το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, το οποίο θεσμοθετεί την εγκατάσταση στη χώρα μας αλλοδαπών, μη κρατικών πανεπιστήμιων ιδιαιτέρως χαμηλών ακαδημαϊκών προσδοκιών, όχι μόνο δεν αναβαθμίζει τα δημόσια πανεπιστήμια, αλλά αντιθέτως δημιουργεί συνθήκες περαιτέρω υποβάθμισης τους. Τα υπό ίδρυση ιδρύματα δεν θα είναι ούτε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) ούτε Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ), θα είναι Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ). Τα ΝΠΠΕ ιδρύονται με συμφωνίες πιστοποίησης ή δικαιόχρησης ακόμη και από μητρικά ιδρύματα εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ελάχιστο αριθμός 3 σχολών (ακόμα και άσχετων μεταξύ τους), με 10 μέλη διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού ανά σχολή. Παρότι δε θα είναι μη-κερδοσκοπικού χαρακτήρα μπορεί να είναι παραρτήματα κερδοσκοπικών ιδρυμάτων!

Πέρα από το ζήτημα της ενδεχόμενης αντισυνταγματικότητας των σχετικών διατάξεων, για τις οποίες έχουν εκφραστεί σοβαρές επιφυλάξεις έως και διαφωνίες από ειδικούς, ας σταθούμε στην ουσία των προβλημάτων που δημιουργούνται:

• Αναγνωρίζονται σπουδές και πτυχία χωρίς ουσιαστικά κριτήρια, αφού κάθε ΝΠΠΕ χορηγεί στους αποφοίτους του τίτλο σπουδών του μητρικού ιδρύματος, ο οποίος αναγνωρίζεται από το Ελληνικό κράτος ως ισότιμος, αν περιλαμβάνεται στο Μητρώο του Διεπιστημονικού Οργανισμού Αναγνώρισης Ακαδημαϊκών Τίτλων (ΔΟΑΤΑΠ) (ακόμα και 3ετών σπουδών), χωρίς τη διαδικασία αναγνώρισης του τίτλου σπουδών από το ΔΟΑΤΑΠ. Ο έλεγχος και η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών γίνονται αποκλειστικά από το μητρικό ίδρυμα και όχι από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) ή άλλους κρατικούς φορείς

• Εισάγονται διακρίσεις ως προς τον τρόπο εισαγωγής φοιτητών, αφού η εισαγωγή στα ΝΠΠΕ γίνεται με τέσσερις διαφορετικούς τρόπους, και μάλιστα με μόνο ένα εξ αυτών μέσω πανελληνίων εξετάσεων. Για κάποιους αρκεί η κατοχή ισότιμων απολυτηρίων τίτλων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή προϋποθέσεις που ισχύουν για το μητρικό ίδρυμα. Ακόμα και ο τρόπος εισαγωγής μέσω πανελληνίων εξετάσεων, γίνεται με χαμηλότατη βάση εισαγωγής, ενιαία για όλα τα τμήματα.

• Οι ακαδημαϊκές προδιαγραφές για τα προσόντα, την επιλογή και την εξέλιξη του διδακτικού προσωπικού των ΝΠΠΕ είναι εξαιρετικά χαμηλά. Το μόνο ακαδημαϊκό προσόν που απαιτείται είναι η κατοχή διδακτορικού τίτλου και μάλιστα όχι από το σύνολο, αλλά από το 80% του προσωπικού. Αρκεί να αντιπαραβάλει κανείς τα απαιτούμενα ακαδημαϊκά προσόντα για την εκλογή ή εξέλιξη ενός μέλους ΔΕΠ στις Πανεπιστημιακές Σχολές της χώρας, για να αντιληφθεί σε ποιας ποιότητας «μη κρατική» ανώτατη εκπαίδευση οδηγεί το νομοσχέδιο.

• Είναι εξαιρετικά αμφίβολη η δυνατότητα διεξαγωγής ποιοτικής έρευνας στα υπό ίδρυση ΝΠΠΕ. Η έλλειψη σχετικών προδιαγραφών, σε συνδυασμό με την επιτρεπόμενη διδακτική υπεραπασχόληση των καθηγητών τους (έως 12 ώρες εβδομαδιαίως), θα τα καταστήσει κυρίως εκπαιδευτήρια και όχι Πανεπιστήμια με τη διττή αποστολή της εκπαίδευσης και έρευνας.

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά θα έχουν ως αποτέλεσμα την παραγωγή χαμηλής ποιότητας πτυχίων, ενδεχομένως σε μεγάλους αριθμούς σε βάθος χρόνου και θα εισαγάγουν ανισότητες και διακρίσεις στην ελληνική κοινωνία. Αναμένεται δε να προκαλέσουν αφαίμαξη φοιτητών και καθηγητών κυρίως από τα περιφερειακά, δημόσια πανεπιστήμια, με προφανείς επιπτώσεις κοινωνικής και εθνικής σημασίας (ιδιαίτερα σε συνδυασμό με τη δυνατότητα ίδρυσης ΝΠΠΕ ακόμη και από μητρικά ιδρύματα εκτός Ε.Ε., και χωρίς πρόβλεψη για τη γλώσσα διδασκαλίας).

Αυτό που θα πρότεινα θα ήταν η απόσυρση των διατάξεων που σχετίζονται με τα ΝΠΠΕ, προκειμένου να διεξαχθεί εκτενής δημόσιος διάλογος ώστε να εξετασθεί η σκοπιμότητα ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων, διασφαλίζοντας την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων στην ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα μας. Και θα πρότεινα εμφαντικά να επαναδιατυπωθούν οι διατάξεις του νομοσχεδίου που αφορούν το Δημόσιο Πανεπιστήμιο προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής ενίσχυσης της χρηματοδότησης του και του αυτοδιοίκητου των Ιδρυμάτων που το υπηρετούν.

The post Καθηγητής N. Χατζηαργυρίου: Στην Ευρώπη, δεν υπάρχει ουσιαστικά ιδιωτική πανεπιστημιακή εκπαίδευση, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων appeared first on Ειδήσεις και Πληροφορίες για Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Χαλκηδόνα - News Magazine Δεκελείας.

Απίστευτη Τιμή χαρακτηρίζει ο ίδιος Ο Νίκος Χατηαργυρίου σε ανάρτησή του το γεγονός της βράβευσης του. 

 

Είμαι ενθουσιασμένος που έλαβα το διάσημο Βραβείο Ηλεκτρικής Μετάδοσης και Διανομής IEEE Herman Halperin για συνεισφορές στην “ανάπτυξη μικροδικτύων και ηγεσίας σε κατανεμημένα και αποκεντρωμένα έξυπνα δίκτυα διανομής” στο IEEE PES GM στο Ορλάντο της Φλόριντα. Με τον πρόεδρο του IEEE, Saifur Rahman στην τελετή απονομής. Ευχαριστώ πολύ το ΙΕΕΕ, τον προνομιαστή μου και την επιτροπή βραβείων για την απίστευτη τιμή! Είμαι ευγνώμων στους δασκάλους, τους συναδέλφους και τους μαθητές μου στο @TAG, το ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ – NATIONAL TECHNICAL UNIVERSITY OF ATHENS και σε πολλούς συναδέλφους σε όλο τον κόσμο που κατέστησαν δυνατό αυτό το επίτευγμα!

 

Η πόλη της Νέας Φιλαδέλφειας είναι ιδιαίτερα περήφανη για το Νίκο Χατζηαργυρίου και τα επιτεύγματά του.   Το dekeleias.gr αισθάνεται τυχερό που έχει δημοσιεύσει κατά καιρούς άρθρα του. 

 

The post Μεγάλο διεθνές βραβείο στον Φιλαδελφειώτη καθηγητή του ΕΜΠ Νίκο Χατζηαργυρίου appeared first on Ειδήσεις και Πληροφορίες για Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Χαλκηδόνα - News Magazine Δεκελείας.

Τον Οκτώβριο δημοσιεύθηκε η ετήσια Έκθεση της International Energy Association (IEA) – “The World Energy Outlook 2022”. Η Έκθεση αυτή βασίζεται σε αναλύσεις δεδομένων και μελέτες διαφόρων σεναρίων και παρουσιάζει έγκυρα και πολύ σημαντικά συμπεράσματα για την κατάσταση και τις προοπτικές της ενέργειας διεθνώς. Μια βασική διαπίστωση της Έκθεσης είναι ότι στο σημερινό περιβάλλον ενεργειακής κρίσης, οι πολιτικές που εφαρμόζονται στις μεγαλύτερες ενεργειακές αγορές προωθούν με επιταχυνόμενο ρυθμό τις καθαρές μορφές ενέργειας, και μάλιστα, ακόμα και στο πιο συντηρητικό σενάριο της εφαρμογής πολιτικών και μέτρων που έχουν θεσμοθετηθεί έως σήμερα (STEPS – Stated Policies Scenario), οι σχετικές ετήσιες επενδύσεις αναμένεται να ξεπεράσουν τα 2 τρισ. δολάρια ΗΠΑ, παρουσιάζοντας αύξηση 50% σε σχέση με σήμερα. Αυτή η τάση φαίνεται να είναι παγκόσμια, αφού συναντάται στις πρόσφατες πολιτικές για ανάπτυξη των ΑΠΕ στις ΗΠΑ, στους νέους στόχους για καθαρή ενέργεια στην Κίνα, στην επιτάχυνση των ΑΠΕ στην Ευρώπη, στα νέα προγράμματα για καθαρές μορφές ενέργειας στην Ιαπωνία και στην Κορέα και στους στόχους για εκτεταμένη εγκατάσταση ΑΠΕ στα κτίρια στην Ινδία.

Πολύ σημαντικό είναι το τμήμα της Έκθεσης που αναφέρεται στην ενεργειακή ασφάλεια. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον μάλιστα ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν ορίζεται μόνο ως η αδιάλειπτη παροχή ενέργειας, αλλά και ως η εξασφάλισή της σε προσιτές τιμές. Αναγνωρίζεται ότι η εκτίναξη των τιμών ενέργειας έχει επιδεινώσει σημαντικά τις προοπτικές της οικονομίας διεθνώς, προκαλώντας δυσκολίες στα νοικοκυριά και τις βιομηχανίες και οδηγώντας πολλές κυβερνήσεις στην αναθεώρηση των πολιτικών προτεραιοτήτων τους.  Η Έκθεση καταλήγει στη σύσταση 10 κατευθύνσεων  που αφορούν στην ενεργειακή ασφάλεια κατά τη μεταβατική περίοδο, περίοδο, δηλαδή, στην οποία συνυπάρχουν οι πηγές καθαρής ενέργειας και τα ορυκτά καύσιμα, καθώς χρειάζονται και οι δύο μορφές για να εξασφαλιστεί η αξιόπιστη λειτουργία του συστήματος ενέργειας. Οι κατευθύνσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει του αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση στις αρχές του 2023, και το οποίο προβλέπει σημαντική αύξηση των στόχων για ΑΠΕ έως το 2030. Στη συνέχεια του κειμένου, επιλέγονται οι κατευθύνσεις  που θεωρούνται οι πιο σχετικές και κρίσιμες με τη σημερινή κατάσταση του Ελληνικού Συστήματος Ενέργειας.

• Η αύξηση της διείσδυσης των ΑΠΕ θα πρέπει να συγχρονισθεί με τη μείωση της χρήσης των ορυκτών καυσίμων

Ακόμα και στο πιο φιλόδοξο σενάριο μηδενικών εκπομπών το 2050 (NZE – Net Zero Emissions) υπολογίζεται ότι δαπανώνται 9 δολάρια ΗΠΑ για καθαρές μορφές ενέργειας και 1 δολάρια ΗΠΑ για ορυκτά καύσιμα. Η πλήρης διακοπή επενδύσεων σε ορυκτά καύσιμα πριν από την αντίστοιχη αύξηση των επενδύσεων σε καθαρές μορφές ενέργειας, μπορεί να αυξήσει τις τιμές της ενέργειας χωρίς απαραίτητα να εξασφαλίσει την ενεργειακή μετάβαση.

• Να δοθεί προτεραιότητα στην ενεργειακή αποδοτικότητα και την εξοικονόμηση ενέργειας

 Η ενεργειακή κρίση έδειξε το σημαντικό ρόλο της ενεργειακής αποδοτικότητας και της συμβολής των μέτρων αλλαγής της  καταναλωτικής συμπεριφοράς στην επίτευξη της εξισορρόπησης παραγωγής και φορτίου. Αν και τα μέτρα αύξησης της ενεργειακής αποδοτικότητας που έχουν ληφθεί μετά το 2000, έχουν μειώσει την ενεργειακή ένταση, που αποτελεί βασικό δείκτη της ενεργειακής αποδοτικότητας,  ο ρυθμός μείωσης έχει επιβραδυνθεί τα τελευταία χρόνια. Το 2020 βελτιώθηκε μόνο κατά 0.5%, και το 2021 κατά 1.9%, γεγονός που οφείλεται στην πτώση της κατανάλωσης λόγω της πανδημίας, την μείωση της υποστήριξης μέτρων ενεργειακής αποδοτικότητας και της στροφής της οικονομίας σε πιο ενεργοβόρες υπηρεσίες, όπως τα νοσοκομεία και ο τουρισμός. Γενικά πάντως, οι ρυθμοί αυτοί υπολείπονται σημαντικά του ετήσιου στόχου 4% του NZE σεναρίου για την περίοδο 2020-2030. Ιδιαίτερη σημασία για την εξοικονόμηση ενέργειας έχουν τα μέτρα εκσυγχρονισμού και ενεργειακής μόνωσης των κτιρίων, δεδομένου ότι τα μισά κτίρια που θα υπάρχουν το 2050 έχουν ήδη κατασκευαστεί.

• Αντιστροφή της ολίσθησης στην ενεργειακή φτώχεια και ώθηση στη συμμετοχή των φτωχότερων κοινοτήτων στη νέα ενεργειακή οικονομία

Ως αποτέλεσμα της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, 75 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχουν χάσει τη δυνατότητα να πληρώνουν τους λογαριασμούς ενέργειας. Στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, τα φτωχότερα νοικοκυριά καταναλώνουν 9 φορές λιγότερη ενέργεια από τα εύπορα, αν και ξοδεύουν ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος τους για ενέργεια. Θα πρέπει ακόμα να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά σε διάστημα δεκαετιών, ο αριθμός των ανθρώπων που δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρισμό θα αυξηθεί το 2022, φτάνοντας συνολικά τα 774 εκατ., και αναμένεται να μειωθεί σε 660 εκατ. το 2030 (STEPS σενάριο). Η αντιστροφή των συνεχώς επιδεινούμενων τάσεων ενεργειακής φτώχειας είναι απαραίτητη για την ασφαλή και ανθρωποκεντρική ενεργειακή μετάβαση.

• Προσεκτική διαχείριση την απόσυρσης και επαναχρησιμοποίησης των υπαρχουσών ενεργειακών υποδομών

 Κάποιες από τις υπάρχουσες υποδομές που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα εξυπηρετούν λειτουργίες που θα παραμείνουν κρίσιμες για ένα χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια της ενεργειακής μετάβασης, ακόμη και αν αυτή επιταχυνθεί. Τέτοιες υποδομές περιλαμβάνουν θερμικούς σταθμούς απαραίτητους για την ασφάλεια λειτουργίας, ακόμη και με μεγάλη διείσδυση ΑΠΕ ή διυλιστήρια για την τροφοδότηση του στόλου οχημάτων με συμβατικές μηχανές εσωτερικής καύσης. Μη προγραμματισμένη ή πρόωρη απόσυρση αυτών των υποδομών θα έχει αρνητικές συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια.

• Επενδύσεις στην ευελιξία

Η επέκταση του ηλεκτρισμού σε όλα τα ενεργειακά συστήματα (μεταφορές, θέρμανση, βιομηχανία, κλπ) παίζει κεντρικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση, καθώς το ποσοστό της χρήσης του αυξάνει από 20% σήμερα σε 40%-50% το 2050 (σενάριο NZE). Δεδομένου ότι η παραγωγή του ηλεκτρισμού θα βασίζεται σε αυξανόμενο βαθμό στις ΑΠΕ, απαιτείται από το σύστημα να διαθέτει την απαραίτητη ευελιξία, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί εγκαίρως στη μεγάλη μεταβλητότητα  της ενέργειας που παράγεται από αυτές τις πηγές, καθώς και στις μεταβολές του φορτίου. Οι ανάγκες αυτές του συστήματος για ευελιξία αναμένεται να τετραπλασιαστούν μέχρι το 2050. Οι πηγές ευελιξίας είναι πηγές με τα κατάλληλα χαρακτηριστικά αυξομείωσης της παραγωγής ή κατανάλωσης ενέργειας και περιλαμβάνουν εκτός κάποιων τύπων θερμικών μονάδων, την αποθήκευση ενέργειας και τη διαχείριση του φορτίου. Σύμφωνα με τα σενάρια, η αποθήκευση και η διαχείριση φορτίου  αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και αναμένεται να παρέχουν η κάθε μία το ένα τέταρτο των αναγκών σε ευελιξία το 2050.

• Σημασία της ανθεκτικότητας των υποδομών

Η αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων προκαλεί σημαντικούς κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια. Η ανάλυση σεναρίων των κινδύνων που αντιμετωπίζουν βασικές υποδομές, δείχνουν ότι η πιθανή οικονομική επίπτωση μόνο των πλημμυρών π.χ. μπορεί να φτάσει σε 1.2% της συνολικής αξίας των υποδομών το 2050 και αυτό το ποσοστό μπορεί να τετραπλασιασθεί, αν δεν ληφθούν κατάλληλα μέτρα προστασίας. Οι χώρες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους αυτούς τους κινδύνους στον σχεδιασμό και τη λειτουργία των συστημάτων τους και να διασφαλίζουν ότι έχουν την ικανότητα να τους αντιμετωπίζουν με τις μικρότερες δυνατές επιπτώσεις, ελαχιστοποιώντας την επίδραση κλιματικών καταστροφικών γεγονότων.

The post Νίκος Χατζηαργυρίου: Ενεργειακή ασφάλεια κατά την ενεργειακή μετάβαση appeared first on Ειδήσεις και Πληροφορίες για Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Χαλκηδόνα - News Magazine Δεκελείας.