Η 22α Μαρτίου έχει καθιερωθεί από τον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ως Παγκόσμια Ημέρα Νερού από το 1993, υπενθυμίζοντας κάθε χρόνο τη θεμελιώδη σημασία του για τη ζωή, την ανάπτυξη και την ειρήνη. Για το 2026, το κεντρικό θέμα είναι «Νερό και Φύλο», με το μήνυμα «Όπου ρέει το νερό, μεγαλώνει η ισότητα», αναδεικνύοντας τη σύνδεση της πρόσβασης στο νερό με την κοινωνική δικαιοσύνη.
Σύμφωνα με την πρόσφατη Έκθεση του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη του Νερού, με τίτλο «Νερό για όλους τους ανθρώπους: Ίσα δικαιώματα και ευκαιρίες», το καθαρό νερό και η υγιεινή αποτελούν βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, τα στοιχεία είναι ανησυχητικά: περίπου 4 δισ. άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρή λειψυδρία κάθε χρόνο, ενώ πάνω από 2,1 δισ. δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό.
Η κρίση αυτή δεν είναι τυχαία. Η κλιματική αλλαγή διαταράσσει τον υδρολογικό κύκλο, η υπερκατανάλωση εξαντλεί τους πόρους, ενώ η ρύπανση καθιστά μεγάλο μέρος του νερού ακατάλληλο. Την ίδια στιγμή, η αύξηση του πληθυσμού εντείνει τη ζήτηση. Οι επιπτώσεις είναι πολυεπίπεδες: πλήττουν την υγεία, την οικονομία, την επισιτιστική ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.
Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η διάσταση του φύλου. Σε πολλές περιοχές του κόσμου, γυναίκες και κορίτσια αφιερώνουν ώρες καθημερινά για τη συλλογή νερού, στερούμενες εκπαίδευση και ευκαιρίες. Αντίθετα, όπου συμμετέχουν στη διαχείριση των υδάτων, τα αποτελέσματα είναι σημαντικά καλύτερα.
Στην Ελλάδα, η λειψυδρία αποτελεί πλέον ορατή απειλή, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κέρκυρα που τέθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η ανάγκη για σύγχρονες υποδομές, εξοικονόμηση και βιώσιμη διαχείριση είναι επιτακτική.
Το μήνυμα της ημέρας είναι σαφές: το νερό δεν είναι ανεξάντλητο. Η προστασία του αποτελεί συλλογική ευθύνη και προϋπόθεση για ένα δίκαιο και βιώσιμο μέλλον.
