Τις τελευταίες ημέρες, η εικόνα ενός ανθρώπου που διαμένει στο πεζοδρόμιο, δίπλα σε κλειστό περίπτερο στην πλατεία Πατριάρχου στη Νέα Φιλαδέλφεια, επανέφερε με ένταση το ζήτημα της αστεγίας και προκάλεσε εύλογη ανησυχία στους κατοίκους με συχνές αναφορές στο διαδίκτυο. Πρόκειται για ένα πρόσωπο γνωστό στην περιοχή εδώ και πολλά χρόνια, το οποίο οι υπηρεσίες του Δήμου έχουν επανειλημμένα προσεγγίσει.
Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, ο συγκεκριμένος άνθρωπος έχει μεταφερθεί κατά καιρούς τόσο σε νοσοκομεία όσο και σε δομές φιλοξενίας, ωστόσο παραμένει μη συνεργάσιμος, δημιουργεί συχνά προβλήματα και επιστρέφει στον δρόμο. Ήταν κάτοικος Ν. Ιωνίας. Η επαναλαμβανόμενη αυτή κατάσταση αναδεικνύει τα όρια της κοινωνικής παρέμβασης όταν η βοήθεια δεν γίνεται αποδεκτή. Σημειώνεται επίσης ότι, σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία εφαρμογής εισαγγελικής παραγγελίας, με στόχο την προστασία της ζωής του.
Η εικόνα στην πλατεία δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο περιστατικό· λειτουργεί ως καθρέφτης μιας σύνθετης κοινωνικής πραγματικότητας που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ούτε με απλοϊκές κρίσεις ούτε με σιωπή.
Το γενικό πρόβλημα που απασχόλησε το Δημοτικό Συμβούλιο το 2024
Η αστεγία δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Το 2024 το Δημοτικό Συμβούλιο ασχολήθηκε θεσμικά με το ζήτημα, εγκρίνοντας με την απόφαση 122/2024 συγκεκριμένη διαδικασία διαχείρισης και υποστήριξης αστέγων, καθώς και τη δημιουργία Μητρώου Αστέγων, το οποίο τότε αριθμούσε 42 άτομα. Ο αριθμός αυτός παραμένει μέχρι και σήμερα περίπου στα ίδια επίπεδα, με μικρές αυξομειώσεις.
Το φαινόμενο, ωστόσο, βρίσκεται σε έξαρση σε συγκεκριμένες περιοχές του Δήμου, κυρίως στο Κάτω Κουκλάκι και στο Άλσος Νέας Φιλαδέλφειας, ενώ μεγάλο μέρος των αστέγων παραμένει αόρατο στην καθημερινότητα, καθώς δεν βρίσκεται σε κεντρικά σημεία ή δεν προκαλεί δημόσια συζήτηση.
Η σημερινή κατάσταση και το ευρύτερο φάσμα της αστεγίας
Σήμερα, στον Δήμο λειτουργεί η Διεύθυνση Κοινωνικής Πολιτικής / Γραφείο Κοινωνικού Λειτουργού για τους Άστεγους, σε συνεργασία με κοινωνικούς λειτουργούς, το Κέντρο Κοινότητας και άλλους φορείς. Παρεμβάσεις γίνονται σε περιπτώσεις ανθρώπων που διαμένουν σε αποθήκες, παραπήγματα, στο Άλσος, στην Εθνική Οδό, σε εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, σε νησίδες και άλλους χώρους.
Η ΚΕΔΕ έχει επικυρώσει και υποστηρίξει από το 2020 την «Διακήρυξη Δικαιωμάτων των Αστέγων» (Homeless Bill of Rights), μια ευρωπαϊκή καμπάνια που ενθαρρύνει τις πόλεις να αναγνωρίσουν και να σέβονται τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα των ανθρώπων που βιώνουν αστεγία. Η απόφαση αυτή σηματοδοτεί την πολιτική δέσμευση των δήμων να αντιμετωπίζουν το θέμα ως ζήτημα ανθρώπινων δικαιωμάτων και κοινωνικής προστασίας και όχι απλώς ως κοινωνικό «πρόβλημα» του δρόμου.
Ωστόσο, στο φάσμα της αστεγίας εντάσσονται περισσότεροι άνθρωποι από όσους καταγράφονται στο μητρώο: άτομα που λαμβάνουν σχετικό επίδομα, που ζουν σε κατοικίες χωρίς ρεύμα ή νερό, σε συνθήκες ακραίας επισφάλειας. Η στεγαστική κρίση είναι γεγονός. Το Κέντρο Κοινότητας προσπαθεί να αναζητήσει λύσεις, τόσο σε επίπεδο στέγασης όσο και σε διοικητικά ζητήματα, ασφάλιση και κοινωνικές παροχές.
Παράλληλα, ο Δήμος συμμετέχει σε προγράμματα όπως το «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέγους», προσφέροντας σε όσους πληρούν τις προϋποθέσεις κατοικία, κάλυψη εξόδων και κοινωνική υποστήριξη, με στόχο τη μη επιστροφή στην αστεγία. Το κρίσιμο ερώτημα σήμερα δεν είναι αν υπάρχουν πολιτικές, αλλά:
- αν επαρκούν για την κλίμακα του προβλήματος και
- αν η αστεγία αντιμετωπίζεται ως δομικό κοινωνικό ζήτημα και όχι μόνο ως διαχειριστικό
Η περίπτωση της πλατείας ανέδειξε κάτι βαθύτερο: την ανάγκη να ανοίξει μια μεγάλη, ουσιαστική συζήτηση για την αστεγία στην πόλη και την στεγαστική κρίση. Όχι μόνο για όσους βλέπουμε, αλλά κυρίως για εκείνους που δεν φαίνονται. Γιατί το ζήτημα δεν είναι απλώς κοινωνικό ή διοικητικό· είναι βαθιά ανθρώπινο.
