του Σωτήρη Παπαδέα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΠΟΧΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

ΜΕΡΟΣ 3^Ο: ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2004 ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΟΡΟΣΗΜΟ

Στο 1^ο ΜΕΡΟΣ ασχοληθήκαμε με τα βασικά μεγέθη των εκλογών και τις μεταξύ τους ποσοστιαίες σχέσεις.
Στο 2^ο ΜΕΡΟΣ ασχοληθήκαμε με τους εκλογικούς καταλόγους και την αξιοπιστία τους.
Στο 3^ο ΜΕΡΟΣ θα ασχοληθούμε με την εξέλιξη των σχετικών μεγεθών, παραθέτοντας στοιχεία και κάνοντας μερικές παρατηρήσεις.

Στις βουλευτικές εκλογές της 7^ης Μαρτίου 2004 σημειώθηκε ένα αξεπέραστο πλέον ρεκόρ συμμετοχής. Στις κάλπες προσήλθαν 7.573.368 άτομα! Έκτοτε με μερικά σκαμπανεβάσματα ο αριθμός αυτός βαίνει συνεχώς μειούμενος για να φθάσουμε στο αρνητικό ρεκόρ των 4.062.092 ατόμων της 9^ης Ιουνίου 2024. Μέσα σε 20 χρόνια το ενδιαφέρον του Ελληνικού Λαού για τα πολιτικά, όπως αυτό τουλάχιστον εκδηλώνεται δια της συμμετοχής του στην εκλογική διαδικασία, έχει μειωθεί δραματικά!

Κατά πόσο όμως έχει μειωθεί το πολιτικό ενδιαφέρον; Είναι αξιόπιστος δείκτης το ποσοστό συμμετοχής σε σχέση με τους εκλογικούς καταλόγους; Στο 2^ο μέρος είδαμε ότι οι εκλογικοί κατάλογοι περιλαμβάνουν και άτομα που είναι αδύνατον (θανόντες) ή πολύ δύσκολο (μετανάστες) να ψηφίσουν.
Στο 3^ο μέρος θα παραθέσω ένα πίνακα, όπου καταγράφονται σε απόλυτα νούμερα οι εγγεγραμμένοι (γ), οι ψηφίσαντες (δ) και το ποσοστό συμμετοχής (στ), ώστε να έχουμε μια εικόνα των τυπικών μεγεθών. Και επ’ αυτών θα κάνω μερικές παρατηρήσεις και σχόλια με «κάθετο» τρόπο, δηλ. συγκρίνοντας τα μεγέθη διαχρονικά. Τα άλλα μεγέθη δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία και τα παραθέτω για τυπική ενημέρωση.
Δεν περιέλαβα τις αυτοδιοικητικές εκλογές, καθότι το ενδιαφέρον των εκλογέων γι’ αυτές δεν είναι κυρίως πολιτικό.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΠΙΝΑΚΑ

α) Ο νόμιμος πληθυσμός, μέρος του οποίου πρέπει να είναι οι εγγεγραμμένοι, εξαιρουμένων των ηλικιών που δεν  έχουν ακόμα δικαίωμα ψήφου, συνεχώς μειώνεται.

β) Το πλήθος των εγγεγραμμένων αυξομειώνεται. Λόγοι που επηρεάζουν αυτή τη διακύμανση είναι οι εξής:
     i) Το πλήθος του νόμιμου πληθυσμού, που βαίνει συνεχώς μειούμενο.
     ii) Οι παραλείψεις διαγραφών και οι επαναλαμβανόμενες επιχειρήσεις εκκαθάρισης των εκλογικών καταλόγων.
     iii) Η μείωση του ορίου εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους από το 18^ο στο 17^ο ηλικιακό έτος, που έγινε την 3^η Αυγούστου του 2016. Σημειωτέον ότι κάθε ηλικία έχει περ. 100.000 άτομα.

γ) Οι συμμετοχή (ψηφίσαντες) με κάποιες διακυμάνσεις, που προφανώς οφείλονται σε πολιτικούς λόγους, συνεχώς μειώνεται για να φθάσουμε στο αρνητικό ρεκόρ της 9^ης Ιουνίου 2024! Τα ποσοστά συμμετοχής ακολουθούν την ίδια «λογική».

δ) Τα άκυρα και τα λευκά κυμαίνονται από περ. 120 έως 220 χλδ. με κάποιες αξιοπρόσεκτες εξαιρέσεις.
     i) Στο δημοψήφισμα έχουμε τον μεγαλύτερο αριθμό, γεγονός που εν μέρει εξηγείται από την εντολή που έδωσε το Κ.Κ.Ε. στους ψηφοφόρους του να ρίξουν στις κάλπες ένα ιδιαίτερο ψηφοδέλτιο.
     ii) Απρόσμενο είναι το πλήθος (και συνεπώς το ποσοστό) των ακύρων και των λευκών στις ευρωεκλογές του 2019. Ίσως αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι διεξήχθησαν ταυτόχρονα με τον 1^ο γύρο των αυτοδιοικητικών, πράγμα που πιθανότατα να μπέρδευε κάποιους εκλογείς!
     iii) Τα εξαιρετικά χαμηλά νούμερα ακύρων και λευκών στις βουλευτικές της 17^ης Ιουνίου 2012 (61.334) και της 25^ης Ιουνίου 2023 (58.492) είναι εντυπωσιακά. Έχουν πιθανόν πολιτική εξήγηση, αλλά στο σημείωμα αυτό εξ αρχής δηλώσαμε ότι θα αποφύγουμε την πολιτική ουσία των πραγμάτων.

ε) Σε απόλυτα νούμερα ψήφων του πρώτου κόμματος και τις δύο ακραίες θέσεις καταλαμβάνει η Ν.Δ. Την 7^η Μαρτίου 2004 έλαβε 3.359.682 ψήφους και την 9^η Ιουνίου 2024 μόλις 1.125.602 ψήφους! Το 1/3!

Σωτήρης Παπαδέας

Εκπαιδευτικός

The post Σωτήρης Παπαδέας: Το φαινόμενο της μεγάλης αποχής στις ευρωεκλογές (μέρος Γ’ – Οι βουλευτικές εκλογές του 2004 ως πολιτικό εκλογικό ορόσημο) appeared first on Ειδήσεις και Πληροφορίες για Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Χαλκηδόνα - News Magazine Δεκελείας.

Αρνητικό ρεκόρ στη Μεταπολίτευση κατέγραψε η αποχή στις αυτοδιοικητικές εκλογές της Κυριακής, ξεπερνώντας τις εκτιμήσεις των εταιρειών δημοσκοπήσεων που περίμεναν χαμηλότερη συμμετοχή αλλά σε καμία περίπτωση αυτά τα νούμερα. Η συμμετοχή των πολιτών στις κάλπες για τις 13 περιφέρειες και τους 332 δήμους καταγράφεται σε ποσοστό κατά τι μεγαλύτερο του 52%, δηλαδή μικρότερο από τις εθνικές εκλογές του περασμένου Ιουνίου (53,74%).

Ο Αγγελος Σεριάτος, επικεφαλής ερευνών της ProRata, εξηγεί στην «Εφ.Συν.» πως τρεις είναι οι βασικοί παράγοντες που απομάκρυναν τους πολίτες από την κάλπη. O πρώτος είναι η αναμενόμενη εκλογική κόπωση από τις πολλαπλές αναμετρήσεις. Ο δεύτερος και σημαντικότερος είναι η αντίληψη του ψηφοφόρου ότι «εγώ το πολιτικό μου μήνυμα το έχω στείλει, το έχετε λάβει και είναι ξεκάθαρο, σας είπα τι πιστεύω». Ο τρίτος λόγος συναρτάται με την παρατήρηση πως η αποχή είναι πολύ μεγαλύτερη στα αστικά κέντρα. Στις 10 μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, η αποχή είναι από 9% μέχρι 17% μεγαλύτερη από το 2019. «Οσο μικραίνει ο πληθυσμός των εγγεγραμμένων τόσο μικρότερη είναι η αποχή. Στην Αθήνα, τα δίκτυα που διαμορφώνονται είναι πολύ πιο χαλαρά από ό,τι στην περιφέρεια της χώρας. Είναι πιο εύκολο σε μικρότερους δήμους να έρθεις σε επαφή με τον ψηφοφόρο από ό,τι στις μεγάλες πόλεις» επισημαίνει ο κ. Σεριάτος.

Ο Στράτος Φαναράς, διευθύνων σύμβουλος της Metron Analysis, παρατηρεί ότι «η αποχή δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη και εντοπίζεται κυρίως στην Αθήνα και στον δήμο του Πειραιά. Στον δήμο της Αθήνας σχετίζεται και με μια αίσθηση απογοήτευσης ακόμα και από ψηφοφόρους της Ν.Δ., οι οποίοι δεν ένιωθαν ότι έχουν άλλη εναλλακτική». Σύμφωνα με τον ίδιο, η αποχή προέρχεται πάντως κυρίως από τη νεολαία και από ψηφοφόρους της Αριστεράς.

Σε ανάλογο συμπέρασμα καταλήγει και η πολιτική επιστήμονας Μαρία Καρακλιούμη (RASS): «Η αποχή προέρχεται κυρίως από την Κεντροαριστερά, η οποία φαίνεται ότι δεν είχε να μας προτείνει κάποιον “ικανό” να πάμε να τον ψηφίσουμε. Και με τη διαχείριση θυμού που έγινε στα χρόνια των μνημονίων καταλήξαμε να αποξενώσουμε τον κόσμο από την πολιτική – και αυτούς που θα μπορούσαν να συμμετέχουν και να είναι πρόθυμοι να μας διοικήσουν και αυτούς που θα πάνε να ψηφίσουν. Πολύς κόσμος σκέφτεται “αφού τίποτα δεν γίνεται, γιατί να πάω να ψηφίσω;”

Η ίδια θεωρεί πως ειδικά για την Αθήνα τα πολύ υψηλά ποσοστά αποχής οφείλονται στην αμηχανία του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ. «Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ξεκινήσει με πρόθεση να πάει με τον μπασκετμπολίστα Νίκο Παππά και κατέληξε σε μια διελκυστίνδα μεταξύ Φίλη και Ζαχαριάδη, αφού πρώτα είχαν εξαναγκάσει τον Παππά σε αποχώρηση. Όλο αυτό οδήγησε σε μια απίθανη εσωστρέφεια, το δε ΠΑΣΟΚ είχε εστιάσει στις εθνικές εκλογές και αντί να εμφανίσει τον Χάρη Δούκα στις 26 Ιουνίου τον παρουσίασε αρχές Αυγούστου. Δεν κινητοποίησαν κανέναν».

Σε επίπεδο κομμάτων, το ΚΚΕ φαίνεται να ευνοήθηκε από την αυξημένη αποχή. «Μην ξεχνάμε ότι πολλοί πολίτες κάνουν προβολή του αποτελέσματος του Ιουνίου. Έχοντας ένα τέτοιο αποτέλεσμα, θεωρούσαν δεδομένο τι θα γινόταν και ένιωθαν ότι η ψήφος τους δεν πολυμετράει. Έχω την αίσθηση πως και τα ποσοστά του ΚΚΕ είναι λίγο πιο αυξημένα από αυτά που θα συγκέντρωνε σε μια μάχη με υψηλότερη συμμετοχή. Γιατί είναι πολύ πιο “μπετόν” οι άνθρωποι του ΚΚΕ, αν και πήρε και κριτική στήριξη από ανθρώπους του ΣΥΡΙΖΑ. Ενώ πανελλαδικά έχει πάνω από 10%-11% στις αυτοδιοικητικές, σε απόλυτο αριθμό ψήφων κινείται περίπου στα επίπεδα του 2019» αναφέρει ο Α. Σεριάτος.

Ενδεικτικό της επίδρασης της αποχής είναι το γεγονός πως ο Χάρης Δούκας πήρε 7.600 ψήφους λιγότερες από όσες είχε πάρει ο Παύλος Γερουλάνος το 2019. Οπως υποστηρίζει ο Στράτος Φαναράς, «ο κατεξοχήν ευνοημένος από την αποχή ήταν ο Δούκας στην Αθήνα, ο οποίος διπλασίασε το ποσοστό του ΠΑΣΟΚ. Ο Μπακογιάννης, αν κρατούσε την εκλογική του βάση, με τέτοια αποχή θα έπρεπε να πάει πάνω από το 50%. Το γεγονός ότι όχι μόνο δεν πήγε πάνω από 50% αλλά έχασε και λίγο δείχνει ότι η αποχή προέρχεται και από τον χώρο της Ν.Δ.».

Σε αυτό συμφωνεί και η κ. Καρακλιούμη, υπογραμμίζοντας πως «ο Mπακογιάννης έχασε πολλούς δικούς του ψηφοφόρους λόγω του Μεγάλου Περιπάτου, γιατί ο κόσμος δεν ανέχεται την κοροϊδία. Εκανε όμως ένα πολύ σημαντικό τέχνασμα: από τα 100 και πλέον άτομα στο ψηφοδέλτιό του, οι 25-30 είναι αστοί Αθηναίοι, που δεν ασχολούνται με την πολιτική, τους έβαλε όμως σε ένα τριπάκι και ο καθένας έφερε τους δικούς του 300 ψηφοφόρους. Ηρθαν έτσι οι ψήφοι που έχανε από τον Μεγάλο Περίπατο. Ολους αυτούς δεν τους συστράτευσε στη λογική της αυτοδιοίκησης, αλλά στη λογική δικής του μελλοντικής πολιτικής παρέμβασης».

Ο καλός διαχειριστής

Στα ευρύτερα συμπεράσματα των εκλογών ο Στράτος Φαναράς θεωρεί πως αναδύεται ένας «νέος ανθρωπότυπος πολιτικής, ο οποίος δίνει βάση στις διαχειριστικές δεξιότητες και όχι τόσο στις ιδέες και στη συνολική πολιτική συγκρότηση. Είδαμε νούμερα θηριώδη (75% και 80%) που δεν τα βλέπαμε παλιά. Φαίνεται πως υπάρχει μια μαζική στροφή προς την επιβράβευση της διαχειριστικής επάρκειας». Εκεί φαίνεται να οφείλεται και η άνετη επικράτηση του Νίκου Χαρδαλιά, σύμφωνα με τους δημοσκόπους. «Κατάφερε να πατήσει πάνω στην αντίληψη ότι είναι επιχειρησιακός, με βάση την αίσθηση που είχε ο κόσμος από την περίοδο του Covid.

Εδινε την εντύπωση, π.χ., πως θα είναι αυτός που πάει να ξεβουλώσει ο ίδιος τα φρεάτια. Με κλονισμένο το αίσθημα ασφάλειας από τις φωτιές και τις πλημμύρες, ο κόσμος πίστεψε πως αυτός θα είναι πιο αποτελεσματικός», σημειώνει η κ. Καρακλιούμη και προσθέτει πως «το πρόβλημα όμως ήταν με τις υπόλοιπες υποψηφιότητες: ο Ιωακειμίδης, όσο ικανός και καταξιωμένος να ήταν, δεν παύει να παραμένει ένας πετυχημένος δήμαρχος της Β’ Πειραιά. Είναι σχεδόν αδύνατο να ψηφιστεί από το Κολωνάκι, από τα Βόρεια Προάστια, από μέρη της Ανατολικής Αττικής και από τα Νότια Προάστια. Ο δε Σγουρός διανύει την όγδοη δεκαετία της ζωής του. Το ΠΑΣΟΚ στόχευσε στην “ανάκληση μνήμης” (“να θυμηθούμε τους παλιούς καλούς δημάρχους”) την οποία πέτυχε τελικά μόνο στην Καλλιθέα. Το δε ΚΚΕ έκανε άψογη τοποθέτηση προϊόντος και είπε “παιδιά, είμαστε αυτοί με το γαρίφαλο, Λαϊκή Συσπείρωση παντού” και πήρε την ψήφο διαμαρτυρίας».

Ολοι συμφωνούν πως η Ν.Δ. δεν ενισχύεται, αλλά εδραιώνει την ηγεμονία της. Σύμφωνα με τον Α. Σεριάτο, «μάλλον θα πρέπει να αρχίσουμε να αποδεχόμαστε ότι δεν είναι δύο αλλά τρία τα κόμματα που βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους: ο ΣΥΡΙΖΑ που είναι σε πτωτική τάση, το ΠΑΣΟΚ που δεν φαίνεται να ενισχύεται στις αυτοδιοικητικές εκλογές και το ΚΚΕ για το οποίο έχουμε ισχυρές ενδείξεις ότι είναι σε άνοδο και θα απασχολήσει στο μέλλον».

The post Πως ερμηνεύουν οι ειδικοί την αποχή appeared first on Ειδήσεις και Πληροφορίες για Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Χαλκηδόνα - News Magazine Δεκελείας.